Soorten boeken

Een junk journal is een zelfgemaakt of opgeknapt boek dat je vult met papier dat anders in de prullenbak zou belanden: bonnetjes, kaartjes, envelopjes, oude boekpagina's, verpakkingen, labels en stofrestjes. Die lagen plak, naai en stapel je tot pagina's waarin je herinneringen, gedachten of gewoon mooie dingen bewaart.

Het draait meer om maken en verzamelen dan om een netjes verteld verhaal. Gescheurde randjes, scheve stukjes tape en bobbelige pagina's horen erbij en maken het boek persoonlijk. Je kunt er ook gewoon in schrijven, bijvoorbeeld een dagboekstukje, een lijstje of citaten die je mooi vindt. Omdat er vaak oud en zuur papier in zit, is het minder geschikt als archief voor originele foto's.

Lees ook: Je eerste junk journal maken, stap voor stap

Bij digitaal scrapbooken maak je je pagina's op een computer, tablet of telefoon in plaats van met papier en lijm. Je werkt met digitale foto's en digitale materialen, zoals achtergrondpapieren, versieringen, letters en sjablonen. Die zet je in een bewerkingsprogramma op hun plek, elk op een eigen laag.

De principes zijn dezelfde als op papier: een focusfoto, lagen, kleur en journaling. Alleen het gereedschap verschilt. Je kunt alles ongedaan maken, een versiering eindeloos hergebruiken en van kleur veranderen, en je tafel blijft leeg. Daar staat tegenover dat je de structuur van echt papier, lint en metaal mist. Wil je de pagina's kunnen vasthouden, dan moet je ze laten afdrukken.

Lees ook: Zo begin je met digitaal scrapbooken

Kies een programma dat met lagen werkt, want daar draait digitaal scrapbooken om. Veelgebruikte keuzes:

• Photoshop: het uitgebreidst, met de meeste lessen en sjablonen, maar duurder en lastiger om te leren.
• Photoshop Elements: eenvoudiger en goedkoper, en voor scrappers ruim voldoende.
• Affinity Photo: opent ook PSD- en TIFF-sjablonen en werkt ook op de iPad.
• GIMP: gratis, maar minder gebruiksvriendelijk.
• Canva of PowerPoint: prima voor eenvoudige pagina's, met minder controle.

Controleer of het programma PNG-bestanden met een transparante achtergrond en PSD-sjablonen kan openen. Probeer eerst een proefversie en kies het programma waar je prettig mee blijft werken.

Lees ook: Welk programma kies je voor digitaal scrapbooken

Een scrapbook draait om foto's en de verhalen erbij, een junk journal om het spelen met gevonden papier. In een scrapbook maak je meestal pagina's per gebeurtenis of in volgorde van tijd, vaak in een album van 30 x 30 cm (12 x 12 inch) en met zuurvrij materiaal, zodat je foto's lang mooi blijven.

Een junk journal is een dik boek vol lagen, envelopjes en flapjes, waarin het maken zelf het doel is. Er hoeven geen foto's in en er is geen vaste volgorde. Omdat je veel oud en zuur papier gebruikt, plak je er beter afdrukken of kopieën in dan originele foto's.

De grens is vaag. Veel scrappers mengen beide stijlen, en dat mag gewoon.

Lees ook: Wat is scrapbooken, en welke vorm past bij jou

Een boek, lijm en een stapel papier die je al hebt, meer is niet nodig. Begin met:

• een basis: een bestaand schrift, een oud hardcover boek of zelfgevouwen katernen
• lijm: een lijmstift, dubbelzijdig tape en voor zware stukken een sterke knutsellijm
• een schaar
• papier en ephemera (kleine papiertjes uit het dagelijks leven): enveloppen, bonnetjes, kaartjes, tijdschriften, cadeaupapier, labels en oude brieven
• extra's naar keuze: washi tape, stempels, stickers, lint en stofjes

Bewaar alles in een doos, zodat je ziet wat je hebt. Je hoeft niets nieuws te kopen; zodra je erop let, groeit je verzameling vanzelf.

Lees ook: Je eerste junk journal maken, stap voor stap

Je kunt losse pagina's laten afdrukken of alle pagina's samen laten binden als fotoboek. Zo pak je het aan:

• Sla elke pagina op als JPG op 300 dpi, in het formaat waarop je hem wilt afdrukken.
• Voor losse pagina's van 30 x 30 cm zoek je een fotoservice die dat formaat aanbiedt.
• Voor een fotoboek plaats je elke pagina als één afbeelding over de hele pagina, in een indeling zonder rand.
• Houd tekst en belangrijke details een paar millimeter van de rand, want daar wordt bijgesneden.

Lukt het niet om losse versieringen in een fotoboekprogramma te zetten, maak de pagina dan eerst helemaal af en importeer hem als één afbeelding. Kleuren op je scherm wijken vaak wat af, dus maak eerst een proefafdruk.

Lees ook: Digitale pagina's afdrukken en een fotoboek laten maken

Nee, er is geen goede of foute manier. Je bepaalt zelf of je een bestaand schrift gebruikt of alles zelf bindt, of je alleen gevonden papier gebruikt of ook nieuwe spullen koopt, en of je er veel of weinig in schrijft.

Het hoeft ook niet mooi of netjes te zijn. Rommelige, kleurrijke pagina's met scheve randjes zijn juist kenmerkend. Loop je vast omdat het perfect moet, stel jezelf dan een klein doel, zoals één stukje per dag of vijf minuten werken. Een thema of een kleurenpalet kan helpen om keuzes te maken, maar verplicht is het niet.

Lees ook: Je eerste junk journal maken, stap voor stap

Een bullet journal is een planningssysteem in een gewoon notitieboek, waarin je agenda, takenlijst en dagboek combineert. De basis bestaat uit:

• een index voorin, met paginanummers
• een future log: een jaaroverzicht voor afspraken verder weg
• een monthly log: een maandkalender met taken
• een daily log: korte notities per dag

Je schrijft kort, met vaste symbolen voor taken, afspraken en notities (rapid logging), en zet onafgemaakte taken over naar de volgende maand. Een notitieboek met stippen en genummerde pagina's is handig, maar elk schrift is goed. Veel mensen versieren hun bullet journal met stickers en washi tape, al hoort dat niet bij het systeem zelf.

Lees ook: Bullet journal: zo werkt het en zo zet je er een op

Nee, tekenen is voor geen enkel soort journal nodig. Een art journal gaat om jezelf uiten, niet om een perfect resultaat; bibberige lijnen en scheve vormen geven juist karakter. Een bullet journal werkt prima met alleen een zwarte pen en een liniaal.

Wat helpt als je niet tekent:

• stencils, stempels en afplaktape om vormen te maken
• collage met plaatjes uit tijdschriften of oude boeken
• een pagina vullen met één kleur die bij je stemming past
• stickers en washi tape in plaats van tekeningen
• je eigen handschrift, ook als het niet netjes is

Lees ook: Je hoeft niet creatief te zijn om te scrapbooken

Hybride scrapbooken is papier en digitaal combineren. Dat kan op twee manieren:

• Je ontwerpt een pagina of een deel ervan op de computer, drukt hem af en werkt hem verder af met echte versieringen zoals lint, brads (splitpennetjes) of chipboard.
• Je drukt digitale materialen af, zoals journalingkaartjes, titels, papieren of tags, en gebruikt die op een gewone papieren pagina.

Zo combineer je het gemak van digitaal, zoals getypte tekst en foto's op maat, met de structuur van echt papier. Er is geen vaste verhouding: de ene scrapper doet bijna alles digitaal, de ander print alleen een titel. Met een tekstverwerker en een printer kun je al beginnen.

Lees ook: Hybride scrapbooken: digitaal printen, op papier afmaken

Op de lange duur meestal wel, al is het niet gratis. Digitale papieren en versieringen gebruik je zo vaak als je wilt, terwijl je op papier steeds nieuw materiaal koopt. Lijm, snijgereedschap en opbergruimte heb je ook niet nodig.

De kosten zitten ergens anders:

• een computer of tablet, die de meeste mensen al hebben
• software, als je niet met een gratis programma werkt
• digitale kits, al zijn er veel gratis
• afdrukken: grote losse pagina's en fotoboeken kosten ook geld

Druk je weinig af en werk je met gratis materiaal, dan is het heel voordelig. Wil je alles op 30 x 30 cm in een album, reken de afdrukkosten dan mee.

Lees ook: Zo begin je met digitaal scrapbooken

Een art journal is een schets- of notitieboek waarin je vrij werkt met verf, collage, stempels, tekst en tekeningen. Het is een plek om te spelen en je gevoel kwijt te kunnen, niet om herinneringen netjes vast te leggen. Foto's zijn bijzaak; kleur, structuur en woorden staan centraal.

Veel art journalers werken met mixed media: verschillende materialen door elkaar. Vaak begin je met een laag gesso, een witte grondlaag waar verf goed op hecht en die doordrukken tegengaat. Daarna werk je in lagen: achtergrond, collage, details en tekst. Een kwartiertje is genoeg voor een pagina, en een pagina die je niet mooi vindt, schilder je gewoon over.

Lees ook: Art journaling: zo begin je

Pocket scrapbooking is scrappen met insteekhoezen die in vakjes zijn verdeeld. Je schuift foto's en kaartjes in de vakjes, en de indeling van de hoes doet het ontwerpwerk voor je. Project Life is de bekendste naam en wordt vaak als algemene term gebruikt.

De hoezen passen meestal in een ringband van 30 x 30 cm (12 x 12 inch), maar er zijn ook kleinere formaten. Je werkt in drie stappen: eerst de foto's kiezen, dan de overige vakjes vullen met journalingkaartjes en als laatste wat versiering. Omdat het snel en overzichtelijk is, is het populair bij wie elke week of maand iets wil bijhouden.

Lees ook: Pocket scrapbooking en Project Life: zo werkt het

Dat zijn de drie vormen waarin digitaal materiaal meestal wordt aangeboden:

• Een kit is een set papieren en versieringen in dezelfde stijl. Papieren zijn meestal JPG-bestanden; versieringen en losse letters (alfa's) zijn PNG-bestanden met een transparante achtergrond.
• Een template is een kant-en-klare indeling met vlakken voor foto's en papier, vaak als PSD-, TIFF- of PNG-bestand. Met een uitknipmasker zet je je eigen foto's en papieren in die vlakken.
• Een quickpage is een afgemaakte pagina waarin je alleen je eigen foto's nog plaatst.

Voor een eerste pagina is een quickpage of template het snelst. Met een losse kit heb je de meeste vrijheid.

Lees ook: Zo begin je met digitaal scrapbooken

Nee, dat hoeft niet. Je kunt prima beginnen met een schrift, schetsboek of oud hardcover boek dat je al hebt, en daar je lagen in plakken. Wil je wel zelf binden, dan zijn er eenvoudige manieren:

• katernen (gevouwen stapeltjes papier) met een eenvoudige steek in een omslag naaien
• gaatjes ponsen en de pagina's met ringen bijeenhouden
• katernen met elastiek in een omslag zetten, zoals bij een traveler's notebook
• een harmonica van stevig papier maken, waar je later pagina's aan kunt toevoegen

Zelf binden geeft je vrijheid in formaat en papier, maar voor een eerste journal is een bestaand boek vaak het makkelijkst.

Lees ook: Een scrapbook of journal zelf binden

Kies een boek met stevig papier van minstens 200 g/m², want verf, lijm en water laten dun papier golven en doorlekken. Goede opties:

• een mixed-media-schetsboek, gemaakt voor natte en droge materialen
• een aquarelschetsboek van ongeveer 300 g/m² als je veel met water werkt
• een oud hardcover boek waarvan je steeds een paar pagina's aan elkaar plakt voor extra stevigheid

Een genaaid boek dat plat openvalt is fijn voor dubbele pagina's. Gebruik je toch dunner papier, zet dan eerst een laag gesso en laat natte pagina's drogen met een zwaar boek erop.

Lees ook: Papier dat niet golft bij lijm, verf en water

Een traveler's notebook is een leren of stoffen omslag met elastiek, waarin je dunne schriftjes (inserts) vastzet. Je kunt inserts toevoegen, wisselen en volle schriftjes eruit halen, zodat het boek met je meegroeit. Het oorspronkelijke model komt uit Japan; inmiddels zijn er veel varianten.

Gangbare maten zijn de standaardmaat van ongeveer 11 x 21 cm en het kleinere paspoortformaat van ongeveer 9 x 12,5 cm. Er zijn inserts met lijntjes, ruitjes, stippen of kraftpapier, en insteekhoesjes voor kaartjes. Daardoor wordt een traveler's notebook vaak gebruikt als reisdagboek, planner of klein junk journal.

Lees ook: Een traveler's notebook gebruiken en inrichten

Kies een stevig boek dat plat openvalt en papier heeft dat lijm, tape en je pen aankan. A5 of kleiner past makkelijk in je tas. Waar je verder op let:

• Een genaaid boek valt mooi open; een ringband laat je later pagina's toevoegen.
• Wil je kaartjes en bonnetjes bewaren, kies dan iets met insteekhoesjes of plak envelopjes in.
• Schilder je onderweg, neem dan dikker papier.
• Plak op dun papier liever maar aan één kant, anders wordt het boek zwaar en dik.

Veel reizigers verzamelen overdag kaartjes en schrijven 's avonds. Lukt dat niet, maak dan korte notities en werk thuis verder.

Lees ook: Een reisdagboek bijhouden onderweg, ook als je moe bent

Werk op 300 dpi en op het formaat waarop je wilt afdrukken. Een pagina van 12 x 12 inch (30,5 x 30,5 cm) is dan 3600 x 3600 pixels; dat is ook het formaat van de meeste digitale papieren. Voor 20 x 20 cm kom je uit op ongeveer 2362 x 2362 pixels.

Stel het formaat in voordat je begint, want een kleine pagina achteraf vergroten maakt hem wazig. Verkleinen kan altijd zonder kwaliteitsverlies. Bewaar naast een afgevlakte JPG ook een versie met lagen, bijvoorbeeld als PSD, zodat je later nog iets kunt aanpassen. Om op een scherm te delen volstaat een kleinere kopie.

Lees ook: Digitale pagina's afdrukken en een fotoboek laten maken

Niet zomaar: wat je mag, staat in de licentie of gebruiksvoorwaarden bij de bestanden, en die verschillen per ontwerper. Vaak geldt:

• Voor persoonlijk gebruik, zoals je eigen pagina's en albums, mag alles.
• De bestanden zelf delen, doorsturen of opnieuw aanbieden mag bijna nooit, ook niet als ze gratis waren. Stuur anderen liever de link.
• Commercieel gebruik, zoals kaarten of pagina's verkopen, mag alleen als de licentie dat uitdrukkelijk toestaat.

Staat er niets bij of twijfel je, vraag het dan aan de ontwerper. Hetzelfde geldt voor lettertypes en plaatjes van internet: controleer altijd of je ze mag gebruiken.

Lees ook: Mag je dit gebruiken? Auteursrecht voor scrappers

Een mini-album is een klein album rond één onderwerp, zoals een weekend weg, een verjaardag of een seizoen. Het formaat ligt vaak rond de 15 x 15 cm of kleiner, en je hebt genoeg aan een handvol pagina's.

Er zijn veel vormen:

• een harmonica van gevouwen stroken
• een album van enveloppen of papieren zakjes, met tags erin
• losse kartonnen pagina's aan ringen
• een klein gebonden boekje

Een mini-album is ideaal om iets kleins helemaal af te maken, als cadeau of als aanvulling op een grote pagina. Omdat je weinig foto's nodig hebt, is het ook een fijne manier om nieuwe technieken uit te proberen.

Lees ook: Een mini-album maken: basis, pagina's en binding

Ja, dat kan. Er zijn apps met kant-en-klare sjablonen waarin je foto's en tekst sleept, en veel ontwerp- en tekenprogramma's werken ook op een tablet. Met een tablet en een stylus kun je bovendien met de hand schrijven en tekenen.

Let bij het kiezen op een paar dingen:

• Kun je eigen PNG-versieringen en papieren importeren, of alleen wat de app zelf aanbiedt?
• Kun je exporteren als JPG op 300 dpi om af te drukken?
• Waar worden je pagina's opgeslagen, en kun je er een back-up van maken?

Een telefoon is handig voor snelle pagina's, zoals pocket pages. Voor grote pagina's met veel lagen werkt een groter scherm prettiger.

Lees ook: Welk programma kies je voor digitaal scrapbooken

Ja, en je kennis neem je gewoon mee. Wat je weet over foto's kiezen, lagen, kleur, witruimte en journaling werkt digitaal precies hetzelfde. Alleen het gereedschap verandert, en je programma leren kennen kost in het begin wat tijd.

Een paar tips voor de overstap:

• Begin met een template of quickpage, zodat je niet met een leeg vlak start.
• Leer eerst de basis: lagen, schaduw en uitknipmaskers.
• Probeer een gratis kit voordat je iets koopt.
• Wil je je papiervoorraad niet missen, kies dan hybride: druk digitale delen af en werk ze af met echt materiaal.

Kiezen hoeft niet; veel scrappers doen allebei.

Lees ook: Zo begin je met digitaal scrapbooken

De twee standaardformaten zijn 3 x 4 inch (ongeveer 7,6 x 10,2 cm) en 4 x 6 inch (ongeveer 10,2 x 15,2 cm). Een veelgebruikte hoes heeft vier staande vakjes van 3 x 4 inch in het midden en liggende vakjes van 4 x 6 inch erboven en eronder. Een foto van 10 x 15 cm past dus precies in een groot vak.

Glijden kaartjes uit de vakjes, zet dan een klein stukje dubbelzijdig tape aan de achterkant. Houd versieringen plat, want dikke stukken drukken door en maken het album bol. Andere maten, zoals een A4-vel of een halve pagina, kun je als extra blad tussenvoegen.

Lees ook: Pocket scrapbooking en Project Life: zo werkt het

Een smash book heeft al voorgedrukte, versierde pagina's, een junk journal maak je helemaal zelf. In een smash book plak je snel kaartjes, foto's en papiertjes, vaak met vakjes, tabbladen en ruimte om te schrijven, zonder veel te plannen. De naam komt van een merk, maar wordt ook gebruikt voor elk vrij plakboek.

Bij een junk journal maak je de pagina's zelf, vaak van oud papier, met veel lagen, envelopjes en flapjes. Een gluebook zit ertussenin: een gewoon schrift waarin je collages plakt, meestal zonder veel tekst.

Maak ruimte voordat je gaat plakken, want elke laag maakt het boek dikker. Zo blijft het dicht:

• Werk je in een bestaand boek, plak dan steeds een paar pagina's aan elkaar en scheur tussen die bundels een paar pagina's uit.
• Bind je zelf, kies dan een rug die breder is dan de stapel lege pagina's.
• Gebruik zo veel mogelijk platte materialen en verdeel dikke stukken over het hele boek.
• Stop bobbelige dingen in envelopjes of zakjes.
• Laat verf en lijm goed drogen voordat je het boek sluit.

Dat een junk journal een beetje openstaat, hoort erbij. Een lint of elastiek om het boek houdt alles bij elkaar.

Lees ook: Je eerste junk journal maken, stap voor stap

Houd het per pagina bij een paar dingen: één of twee foto's, een stukje tekst en een klein accent. Kleine pagina's worden snel druk, en het album moet ook nog dicht kunnen.

Wat helpt:

• Kies vooraf drie of vier kleuren en een beperkte set papieren.
• Gebruik platte versieringen; dikke knopen en bloemen laten het album openstaan.
• Verstop extra foto's en tekst in tags, flapjes of envelopjes.
• Laat bij een gebonden album of ringalbum ruimte in de rug voor de extra dikte.
• Maak de omslag als laatste, met restjes van de binnenkant.

Voor een mini-album bij een grote pagina zijn zes bladen, voor- en achterkant samen, meestal ruim genoeg.

Lees ook: Een mini-album maken: basis, pagina's en binding

Artist trading cards (ATC's) zijn kleine kunstwerkjes van 6,4 x 8,9 cm (2,5 x 3,5 inch) die je met anderen ruilt. Je maakt ze met elke techniek die je wilt, zoals collage, stempels, verf, tekenen of stof, op een stevige ondergrond.

Er gelden twee basisregels: een ATC is met de hand gemaakt en wordt niet verkocht, alleen geruild of weggegeven. Op de achterkant zet je je naam, een titel, de datum en een manier om contact op te nemen. Ruilen gaat via ruilgroepen online of op creatieve bijeenkomsten. Verzamelde kaartjes bewaar je in hoesjes voor speelkaarten, in een map met insteekvakjes.

Lees ook: Artist trading cards maken en ruilen

Een zine is een klein, zelfgemaakt boekje, van oudsher gekopieerd en uitgedeeld. Scrappers gebruiken het voor een kort verhaal, een uitje of een lijstje. De eenvoudigste versie maak je van één vel A4, zonder lijm of nietjes:

• Vouw het vel in acht gelijke vlakken en vouw het weer open.
• Knip in het midden langs de lange vouwlijn, alleen door de twee middelste vlakken.
• Vouw het vel in de lengte dubbel, duw de uiteinden naar elkaar toe en vouw het tot een boekje van acht pagina's op A7-formaat.

Maak eerst een proefje en nummer de pagina's, zodat je ziet wat waar komt. Versier voor het vouwen voor een doorlopende achtergrond, of erna per pagina.

Dat hangt af van wat je wilt bewaren en hoe je graag werkt. Een grove vuistregel:

• Foto's en verhalen voor later bewaren: een scrapbook.
• Snel en overzichtelijk elke week of maand bijhouden: pocket pages.
• Eén onderwerp klein en compleet maken: een mini-album.
• Verzamelen en spelen met oud papier: een junk journal.
• Je gevoel kwijt met verf en collage: een art journal.
• Ordenen en plannen: een bullet journal.
• Weinig ruimte, of graag eindeloos kunnen aanpassen: digitaal.

Begin met wat je het meest aantrekt. Veel scrappers houden na een tijdje twee of drie soorten naast elkaar bij.

Lees ook: Wat is scrapbooken, en welke vorm past bij jou

Een scrapbook maak je met de hand, een fotoboek ontwerp je op de computer en laat je drukken. In een scrapbook plak je afgedrukte foto's op papier, met versiering, journaling en echte materialen zoals lint en kaartjes. Een fotoboek is plat gedrukt, sneller gemaakt en makkelijk na te bestellen, maar je kunt er niets echts in bewaren.

Een fotoalbum is de eenvoudigste vorm: foto's in insteekhoezen of op lege bladen, zonder veel versiering. Digitaal scrapbooken zit ertussenin: je ontwerpt je pagina's zoals in een scrapbook en laat ze afdrukken als fotoboek.

Lees ook: Scrapbook, fotoboek of fotoalbum: wat past bij jou