Je eerste junk journal maken, stap voor stap

Een junk journal is een boek dat je zelf samenstelt uit papier dat anders in de prullenbak was beland. Voor je eerste heb je weinig nodig: een basis, een stapel 'junk', iets om mee te plakken en een rustige middag. Hieronder lees je hoe je het aanpakt, van de keuze voor een boek tot de laatste envelop die je erin plakt.

Kies een basis die bij je past

Er zijn drie gangbare beginpunten. Geen ervan is beter dan de andere. Het hangt ervan af hoeveel je wilt knutselen voordat je kunt gaan plakken.

• Een schrift of notitieboek. Dit is de makkelijkste start. Een ongelinieerd boek van A5 of groter werkt prettig, en een boek dat al jaren ongebruikt in een la ligt, is ideaal. Plak er achtergrondpapier en lagen in, dan lijkt het vanzelf een zelfgemaakt boek.
• Een oud boek met harde kaft. Haal de bladzijden eruit en hang zelfgemaakte katernen in de lege kaft. Een linnen kaft of een oud opschrift geeft het boek meteen karakter. Je kunt de bladzijden ook laten zitten en erop werken, maar dan moet je ruimte maken (daarover verderop meer).
• Zelfgevouwen katernen in een eigen omslag. Je vouwt papier, naait het tot katernen en maakt een kaft van stevig karton, een cornflakesdoos of een koekdoos. Dit is het meeste werk, maar je bepaalt het formaat en het papier helemaal zelf.

Je ziet ook journals met ringen, waarin je losse bladen kunt verschuiven, of met elastieken in de rug, zoals bij een traveler's notebook, waarin je katernen kunt wisselen. Houd het voor een eerste boek simpel: één schrift, of één kaft met twee of drie katernen.

Begin met een losse richting

Een leeg boek kan verlammend werken. Een thema helpt je op gang: een seizoen, een reis, je tuin, oude brieven of alles in blauw en bruin. Het hoeft geen strak plan te zijn.

Een paar kleuren die steeds terugkomen, houden het boek bij elkaar, ook als elk vel uit een andere hoek komt. Zo voelt het later als één geheel en niet als een stapel losse proefjes.

Wat je verzamelt en waar je het vindt

Met 'junk' bedoel je alles van papier en stof dat je normaal zou weggooien, maar dat mooi is of een herinnering vasthoudt. Zet een doos of map klaar en stop er een paar weken alles in wat je tegenkomt.

• Enveloppen, ook die met een venster of een postzegel
• Kaartjes van de trein, het museum of de bioscoop, menukaarten en bonnetjes
• Oude wenskaarten en ansichtkaarten
• Bladzijden uit afgeschreven boeken en woordenboeken, bladmuziek en landkaarten
• Tijdschriften, inpakpapier, gebruikt zijdepapier, servetten en koffiefilters
• Verpakkingen met een mooie opdruk, papieren zakken en karton
• Restjes lint, kant, stof, knopen en touw
• Restjes designpapier (papier met een print) en stickers die je nooit gebruikt

Kijk eerst thuis en daarna verder. Kringloopwinkels, rommelmarkten en boekenmarkten hebben vaak voor weinig geld oude boeken met plaatjes, zoals schoolboeken over planten en dieren. Vraag ook mensen om je heen: een oma of buurvrouw heeft soms nog oude brieven, kaarten of naaipatronen liggen. Kom je iets tekort, dan kun je afbeeldingen printen die vrij van rechten zijn.

Let wel op kassabonnen. Die zijn vaak gedrukt op thermisch papier en vervagen na een tijd. Schrijf het belangrijkste ernaast als je de bon wilt onthouden.

Zo maak je een katern

Een katern is een stapeltje gevouwen vellen dat in het midden aan elkaar is genaaid. Meng gerust papiersoorten door elkaar: een vel tekenpapier, een boekpagina, een envelop, een stuk kraftpapier.

1. Neem vier of vijf vellen, bijvoorbeeld A4-vellen die je dubbelvouwt tot A5. Zo krijg je acht tot tien bladen per katern. Kleinere velletjes vouw je mee; die worden vanzelf tussenblaadjes.
2. Vouw de vellen samen dubbel en strijk de vouw plat met je duim of een liniaal.
3. Leg de katern naast je kaft. De vellen moeten iets kleiner zijn dan de kaft, zodat er niets uitsteekt.
4. Maak een prikmal: een gevouwen strookje papier met drie gaatjes, één in het midden en twee op een paar centimeter van de boven- en onderkant. Leg het in de vouw en prik met een priem of dikke naald door alle vellen. Prik dezelfde gaten in de rug van je kaft. Werk je met meer katernen, dan krijgt elke katern een eigen rij gaten in de rug.
5. Naai door katern en kaft tegelijk, met stevige draad (gewaxte draad werkt het fijnst). Begin binnenin bij het middelste gat en steek naar buiten. Ga door het bovenste gat naar binnen, langs de binnenkant naar het onderste gat en daar weer naar buiten. Steek ten slotte door het middelste gat naar binnen. Leg de twee uiteinden aan weerszijden van de lange steek en knoop ze stevig vast.

Wil je niet naaien, dan kun je een katern ook in de vouw nieten. Je kunt de katernen ook met een strook stof of papier in de rug van een oud boek lijmen, of de bladen in een ringband doen.

Het binnenwerk vullen

Begin met achtergronden. Plak op een kale bladzijde een boekpagina, een stuk landkaart of inpakpapier. Daarna bouw je laag voor laag op, met verschillende formaten en structuren.

• Leg alles eerst los neer en schuif tot je tevreden bent. Maak een foto voordat je gaat plakken, dan weet je nog hoe het lag.
• Scheur randen in plaats van ze te knippen. Een gescheurde rand oogt zachter.
• Maak zakjes van een halve envelop of van een strook papier die je aan drie kanten vastplakt. Plak alleen de randen, anders gaat het zakje niet meer open.
• Stop tags, kaartjes of een opgevouwen briefje in die zakjes.
• Laat op elke spread (twee pagina's naast elkaar) een plekje vrij om iets te schrijven, al is het maar een datum of één zin.

Gebruik een lijmstift of dubbelzijdige tape en wees zuinig met natte lijm, want dun papier gaat daarvan golven. Leg een vel kladpapier onder je bladzijde om lijmresten op te vangen. Laat alles goed drogen voordat je het boek dichtslaat.

Mag het rommelig zijn

Ja. Het mooie van een junk journal is juist dat het niet glad is: verschillende papiersoorten, scheve randen, een koffievlek, kleuren die net niet bij elkaar passen. Wie gewend is om alles perfect te willen doen, ontdekt hier dat een vlekkerig geverfd stuk stof of een ongelijke rand het boek karakter geeft.

Kijk gerust naar andere journals voor ideeën, maar leg je eigen pagina er niet naast. Je eerste boek is een oefenboek. Begin met een paar pagina's, kijk wat je fijn vindt en laat je stijl vanzelf ontstaan. Het boek wordt mooier naarmate er meer in zit.

Zo voorkom je dat het te dik wordt

Elk stukje papier, lint en kaartje maakt het boek dikker. Vaak merk je dat pas als de kaft niet meer dichtgaat. Deze dingen helpen:

• Maak ruimte voordat je begint. Scheur in een bestaand schrift of oud boek om de paar bladzijden een aantal bladen uit, of plak er een paar aan elkaar. Bewaar de uitgescheurde bladen voor een ander project.
• Houd je katernen dun. Vier of vijf vellen per katern is genoeg.
• Maak de rug van een zelfgemaakte kaft wat breder dan je stapel katernen, zodat er ruimte is voor wat erbij komt.
• Spreid dikke dingen, zoals knopen, gevouwen kaartjes en stof, over het hele boek in plaats van ze op één spread te stapelen. Houd ze liefst weg bij de rug.
• Kies vaker voor plat materiaal, zoals zijdepapier, servetten en dunne boekpagina's.
• Sluit het boek met een lint of elastiek. Een beetje bol hoort erbij.

Een junk journal met bijna geen budget

Je hoeft niets te kopen om te beginnen. Je hebt geen pakket nodig en ook geen bundel printables. Dit is genoeg:

• een oud schrift, of een kaft van een cornflakesdoos
• een naald en stevige draad, of een nietmachine
• een schaar en een lijmstift
• een doos verzameld papier

Gebruik wat je al hebt: stickers die je te mooi vond om te gebruiken, restjes washi tape (decoratieve papieren plakband), lint van cadeaus en tekeningen van de kinderen. Wil je toch iets printen, kies dan afbeeldingen zonder rechten en print ze op wat dikker papier. Op dun printpapier ogen ze snel flets en gaan ze bij het plakken golven.

Wil je één ding aanschaffen, kies dan een goede lijmstift of goede tape. De rest komt vanzelf, pagina voor pagina.