Welke pen gebruik je in je scrapbook en journal

Je hebt een mooie pagina gemaakt, met foto's, papier en een paar versieringen. Dan komt het schrijven, en daar gaat het vaker mis dan je denkt. Inkt die na een paar jaar bruin wordt, een vlek onder je hand, letters die doorschijnen op de achterkant. Met de goede pen voorkom je dat. Hieronder lees je waar je op let en welke pen je waarvoor gebruikt.

Waar een goede pen aan voldoet

Wat je opschrijft, moet over dertig jaar nog leesbaar zijn. Daarom let je op een paar eigenschappen. Je vindt ze meestal op de pen of de verpakking.

• Pigmentinkt. Pigment bestaat uit piepkleine kleurdeeltjes die op en in het papier blijven zitten. Het verbleekt veel minder snel dan kleurstofinkt (dye), die in het papier trekt en in licht kan vervagen.
• Lichtecht of fade resistant. De kleur blijft, ook als de pagina vaak open ligt.
• Waterbestendig of waterproof. Een druppel thee of een vochtige vinger laat de tekst niet uitlopen.
• Zuurvrij of acid free, soms ook archival of photo safe. De inkt tast het papier en je foto's niet aan.
• Snel drogend. Dan veeg je minder snel iets uit.

Zwart is de veiligste keuze voor tekst die lang mee moet. Kleur is leuk voor accenten, maar juist gekleurde inkt is vaak minder lichtecht.

Fineliners: de veilige basis

Een fineliner is een pen met een fijne vilten punt. Voor journaling, het schrijven in je scrapbook, is een fineliner met pigmentinkt het werkpaard. Je vindt ze in puntdiktes van zo'n 0,05 tot 0,8 mm. Voor gewone tekst is 0,3 tot 0,5 mm prettig, met een dunnere voor details en een dikkere voor een titel.

Druk niet te hard. Een vilten punt slijt en wordt breder als je erop leunt, en hij laat dan sneller inkt los. Zet de dop er altijd meteen op, want een fineliner droogt snel uit.

Ook bij tekenen is een waterbestendige fineliner handig. Wil je eerst kleuren met waterverf of inkt en daarna lijntjes zetten, of juist andersom, dan loopt een waterbestendige lijn niet uit.

Gelpennen

Een gelpen schrijft soepel en vaak wat voller dan een fineliner. Er zijn gelpennen met pigmentinkt die prima geschikt zijn voor je album. Kijk dus wel even of er pigment, archival of acid free op staat.

De inkt van een gelpen ligt meer bovenop het papier. Daardoor duurt het langer voor hij droog is. Op glad papier kan dat zomaar een minuut zijn. Dat is het moment waarop je met je hand door je tekst veegt. Neem dus even de tijd voor je verder gaat.

De echte kracht van gelpennen zit in de accenten:

• Een witte gelpen voor glimlichtjes in ogen, sterretjes in een nachtlucht of puntjes op wangen van een gestempeld figuurtje.
• Een witte of zilveren gelpen voor getekende stiksels: korte streepjes langs de rand van een vlak, alsof het is vastgenaaid.
• Metallic gelpennen in goud en zilver voor randjes en kleine details.

Brushpennen

Een brushpen heeft een flexibele punt die lijkt op een penseel. Hard drukken geeft een dikke lijn, licht drukken een dunne. Daarmee maak je handgeletterde titels en woorden.

Let op: veel brushpennen werken met kleurstofinkt op waterbasis. Die zijn mooi om mee te mengen, maar minder lichtecht. Gebruik ze liever voor titels en versiering dan voor de tekst die je echt wilt bewaren. Er bestaan ook brushpennen met pigmentinkt. Zoek je een brushpen voor iets wat lang moet blijven, kies dan zo'n pen.

Witte en metallic pennen voor donker papier

Op zwart, donkerblauw of kraftpapier zie je gewone inkt nauwelijks. Daar heb je een dekkende pen voor nodig.

• Een witte gelpen is het fijnst voor kleine tekst en details. Hij is dekkend genoeg voor de meeste donkere kleuren.
• Een dekkende verfstift, een marker met acrylverf of een andere dekkende verf, is beter voor grotere letters en voor ondergronden waar de witte gelpen te dun blijft.
• Metallic gelpennen en verfstiften staan prachtig op zwart.

Een paar dingen om te weten. Dekkende inkt is dik en heeft echt tijd nodig om te drogen. Op dun papier kan hij doordrukken. Ga twee keer over een lijn als je wit niet fel genoeg is, maar wacht tot de eerste laag droog is. En schud een verfstift goed en druk de punt eerst een paar keer in op een kladje, voordat je op je pagina begint.

Een witte pen is ook een redmiddel. Is een embossing (opgesmolten poeder in reliëf) niet helemaal gelukt, dan kun je de lijnen er met een witte gelpen alsnog netjes bij trekken.

Schrijven op washi tape en glanzend papier

Washi tape (dun, licht transparant plakband van papier) en glanzend papier laten inkt slecht intrekken. Een gewone fineliner gaat op glad tape vaak parelen of vegen, op matte tape lukt een fineliner met pigmentinkt meestal wel.

• Kies een gelpen, een sneldrogende permanente marker of een dekkende verfstift. Die blijven op het oppervlak liggen.
• Laat het lang drogen. Op tape kan dat wel tien minuten duren. Daarna zit het meestal goed vast.
• Kies voor tekst op tape een rustig motief of een effen kleur. Op een druk patroon is je tekst nauwelijks te lezen.
• Een lichte pen op donkere tape werkt goed, mits hij dekkend is.

Op plastic, zoals een fotohoes of een doorzichtig zakje, droogt veel inkt helemaal niet. Schrijf daar liever op een label of kaartje dat je erop plakt.

Een handige truc: plak een strook tape op je pagina, of stempel een paar strepen, en schrijf daarop met een witte gelpen. Zo heb je een nette strook voor een korte zin.

Op de achterkant van foto's schrijven

Achterop een foto schrijven wie erop staat, waar en wanneer is goud waard voor later. Maar het kan je foto ook beschadigen.

Moderne afdrukken van een fotoservice hebben meestal een kunststof laag aan de achterkant. Gewone inkt droogt daar slecht op en kan afgeven op de foto die eronder ligt. Gebruik daarom een pen die als fotoveilig wordt verkocht, met inkt die op dat gladde oppervlak droogt.

• Schrijf licht, zonder te drukken. Een harde balpen drukt een afdruk door die je aan de voorkant ziet.
• Schrijf aan de rand, niet midden achter een gezicht.
• Leg de foto op een harde, vlakke ondergrond.
• Laat de inkt goed drogen voor je foto's op elkaar legt.

Bij oudere foto's op mat papier kun je ook een zacht potlood gebruiken, heel licht. Op glanzende kunststof foto's pakt potlood vaak niet. Twijfel je bij een kostbare oude foto, schrijf dan niet op de foto zelf maar op een kaartje of op de pagina ernaast.

Vlekken en doorlopen voorkomen

De meeste vlekken ontstaan door haast. Een paar gewoontes helpen:

1. Test elke nieuwe pen op een restje van hetzelfde papier. Schrijf een paar woorden, wacht even en veeg er met een vinger overheen. Zo weet je hoe lang hij moet drogen.
2. Leg een vel papier onder je hand terwijl je schrijft. Linkshandig? Dan is een snel drogende pen extra fijn.
3. Leg een kladvel achter je pagina als je met natte of dikke inkt werkt. Alcoholmarkers en verfstiften drukken vaak door.
4. Schrijf zo mogelijk voordat je alles vastplakt. Een los kaartje kun je opnieuw maken als het misgaat.
5. Gebruik op papier geen gewone permanent marker voor tekst die moet blijven. Die drukt vaak door het papier en is niet altijd lichtecht.
6. Ga met een brushpen of verfstift niet over inkt heen die nog nat is.

Ben je bang dat je handschrift lelijk is? Schrijf iets langzamer, of in blokletters. Je eigen hand hoort erbij. Later herkent iemand jouw handschrift, en dat is precies wat een pagina persoonlijk maakt.

Een klein pennenetui om te beginnen

Je hebt niet veel nodig. Dit dekt bijna alles:

• twee zwarte fineliners met pigmentinkt, een dunne en een iets dikkere
• een witte gelpen
• een goud- of zilverkleurige gelpen
• eventueel een fotoveilige pen voor de achterkant van foto's

Daarmee kun je schrijven op wit en donker papier, op tape en op je foto's. Breid pas uit als je merkt dat je iets mist.