Zelf stickers maken, met of zonder printer

Een sticker is eigenlijk niets anders dan een plaatje met lijm erachter en een vel om het af te trekken. Dat kun je prima zelf maken. Dan heb je precies de kleur die bij je pagina past, het woord dat je zocht of een tekening van je eigen hond. Je hebt er geen snijplotter voor nodig, en zelfs geen printer.

Drie manieren om een sticker te laten plakken

Er zijn drie bases waarmee bijna elke zelfgemaakte sticker begint.

• Stickerpapier. Dit is papier met een plaklaag en een schutvel, in vellen die je kunt bedrukken of beschrijven. Er is mat, glanzend en transparant stickerpapier, en er zijn soorten voor inkjet- en voor laserprinters. Kijk op de verpakking welke bij jouw printer hoort, anders droogt de inkt niet goed.
• Dubbelzijdige plakfolie. Deze vellen hebben aan beide kanten lijm en twee schutvellen. Je plakt er een tekening, een stukje designpapier of een uitknipsel uit een tijdschrift op, en knipt het geheel uit. Zo wordt elk papiertje een sticker. Brede dubbelzijdige tape werkt voor kleine stukjes ook.
• Plakband en bakpapier. Washi tape, de dunne papieren tape met print, en plakband plakken op bakpapier, maar laten er later weer makkelijk van los. Het bakpapier is dan je schutvel. Het siliconen vel van een opgebruikt stickervel doet hetzelfde.

Op een vel tekenpapier tekenen en het daarna op dubbelzijdige folie plakken, geeft vaak het mooiste resultaat. Je tekent dan op papier dat je kent, en de lijm komt pas later.

Printen en met de hand uitknippen

Wie een printer heeft, kan een heel vel tegelijk maken. Het werkt zo:

1. Ontwerp je stickers op een A4. Teken met de hand en scan het, of zet afbeeldingen in een tekenprogramma. Gebruik een scherpe afbeelding van goede kwaliteit; een wazig plaatje wordt op papier niet beter.
2. Zet de grote ontwerpen eerst neer en vul de gaten met kleine. Kleine plaatjes, pijltjes, datums en korte woorden heb je in een journal het vaakst nodig.
3. Laat tussen de stickers ruimte om te knippen, en houd rondom het vel een rand van een halve tot een hele centimeter vrij. Veel printers drukken niet tot de rand.
4. Print eerst een proefvel op gewoon papier. Leg het tegen het licht op je stickervel en kijk of alles klopt.
5. Print op het stickerpapier en laat de inkt goed drogen voor je gaat knippen.

Knip met een klein, scherp schaartje en laat een smal wit randje rond het ontwerp staan. Dat ziet er netjes uit en voorkomt dat je in je tekening knipt. Een hobbymes op een snijmat werkt beter voor binnenhoeken en rechte lijnen.

Wil je een sticker die je makkelijk van het vel trekt, zoals gekochte stickers, dan snijd je alleen door de bovenlaag en niet door het schutvel. Met de hand lukt dat met een licht mes en weinig druk, maar het vraagt oefening. Een snijplotter doet het automatisch.

Lichte kleuren worden bij het printen vaak bleker dan op je scherm of origineel. Ontwerp dus met wat voller kleuren dan je denkt nodig te hebben.

Stickers van washi tape en uitknipsels

Zonder printer is washi tape je beste vriend. Plak een paar stroken naast elkaar op bakpapier, precies recht en een beetje overlappend. Nu heb je een vel om op te stempelen, te tekenen of te schrijven. Gebruik een inkt die op gladde ondergrond droogt, zoals een stempelkussen voor alle materialen of een permanente stift, en laat alles goed drogen. Knip daarna uit wat je wilt, met een klein randje bakpapier erbij zodat de sticker makkelijk loskomt.

Doordat washi tape een beetje doorschijnend is, lijken deze stickers bijna op je pagina geschilderd. Mislukt een stempel, dan gooi je alleen een stukje tape weg en blijft je journal schoon. Stempel gerust een heel vel in één keer; dan heb je altijd een voorraadje klaar.

Uitknipsels zijn de andere snelle bron. Knip bloemetjes uit een stuk designpapier, woorden uit een tijdschrift of een plaatje van een verpakking. Plak ze op dubbelzijdige folie en knip ze opnieuw uit, dan heb je een sticker. Een rondje uit gekleurd papier met een pons is ook al een sticker als het eenmaal op folie zit.

Transparante stickers maken

Transparante stickers laten de achtergrond doorschijnen. Ze zijn mooi over een tekst, een kaartje of designpapier. Er zijn twee manieren.

Met transparant stickerpapier print je je ontwerp zoals gewoon. Wit wordt dan niet gedrukt: alles wat wit is, wordt doorzichtig. Lichte kleuren worden daardoor ook wat glazig. Ontwerp dus met volle kleuren en sla digitale ontwerpen op zonder achtergrond, bijvoorbeeld als PNG. Wil je juist dat een deel niet doorschijnt, plak dan eerst wit stickerpapier achter dat stuk en knip het daarna uit.

Zonder speciaal papier kun je het met brede, doorzichtige verpakkingstape:

1. Neem een afdruk van een laserprinter of een plaatje uit een tijdschrift. Veel inkjetinkt lost op in water en werkt hier dus niet.
2. Plak de tape stevig over het plaatje en wrijf hem goed aan met een vouwbeen of de achterkant van een lepel.
3. Leg het stuk een paar minuten in lauw water.
4. Wrijf met je vinger het papier van de achterkant weg tot alleen de inkt op de tape overblijft.
5. Laat het drogen.

De achterkant plakt daarna minder goed. Zet hem vast met een dun laagje lijm of een stukje dubbelzijdige tape. Blijven er witte vezels achter, wrijf dan nog eens met een natte vinger.

Wat kost een zelfgemaakte sticker

Zelf maken is lang niet altijd goedkoper dan kopen, maar je hebt wel precies wat je wilt. Wil je het weten, reken dan zo:

• Tel bij elkaar op wat je per vel gebruikt: het stickerpapier, de inkt en eventueel een proefvel.
• Deel dat door het aantal stickers dat echt gelukt is, niet door het aantal dat op het vel paste. Een misdruk of een sticker die je verknipt, telt niet mee.

Een rekenvoorbeeld met verzonnen getallen: stel dat een vel stickerpapier je één euro kost en de inkt vijftig cent. Op het vel passen dertig stickers, maar er gaan er vijf mis. Dan betaal je 1,50 euro gedeeld door 25, dus zes cent per sticker.

Bij washi tape en bakpapier reken je met de lengte tape die je gebruikt. Maak je stickers om te verkopen, dan komen er tijd, verpakking en verzending bij. Dan wordt het snel een ander verhaal.

Mag je stickers maken van andermans tekeningen

Een tekening, foto of illustratie is beschermd door auteursrecht en blijft van degene die hem maakte. Dat geldt ook voor afbeeldingen op internet, stempels, printables en de plaatjes op designpapier.

Iets voor je eigen boek maken, dat niemand anders ziet, is iets anders dan het delen, weggeven of verkopen. In Nederland mag je onder voorwaarden een kopie voor eigen gebruik maken. Maar zodra je stickers gaat delen, ruilen, verkopen of een vel online zet om te downloaden, heb je in de regel toestemming nodig van de maker.

Een paar vuistregels:

• Kijk bij printables en digitale papieren welke voorwaarden erbij staan. Vaak staat er alleen persoonlijk gebruik.
• Veel stempelmakers geven aan of je met hun stempels gemaakte kaarten en stickers mag verkopen. Lees dat na voor je begint.
• Personages uit films, series en strips zijn bijna altijd beschermd. Voor je eigen journal is dat meestal geen punt, voor een verkoopvel wel.
• Teken of fotografeer je zelf, dan zijn de rechten bij jou.

Twijfel je, vraag het dan gewoon aan de maker. De meeste illustratoren vinden het fijn als je het vraagt. Dit is algemene uitleg en geen juridisch advies; bij twijfel over iets wat je wilt verkopen kun je ook een jurist raadplegen.

Een paar dingen die helpen

Kies voor een vel stickers één thema en een paar kleuren. Dan passen ze bij elkaar en kun je ze makkelijk combineren. Twee kleuren plus zwart en wit is genoeg.

Plak een sticker op een vlak, schoon en droog stuk papier en strijk hem glad met je vinger of een vouwbeen. Leg hem eerst los neer om te kijken of de plek klopt, want stickers op papier krijg je meestal niet meer los zonder schade. Plak stickers ook niet op foto's: de lijm is meestal niet gemaakt om jarenlang tegen een foto te zitten.

En begin met iets kleins: een rijtje datums, een paar woorden die je vaak gebruikt of één tekening. Een eerste vel hoeft niet perfect te zijn. Juist die schevere randjes maken het van jou.