Een snijplotter kiezen: Cricut, Silhouette of Brother

Op elke scrapmiddag staat er wel een: een slanke machine die zoemend letters, bloemetjes en sierlijke kaders uit cardstock snijdt. Een snijplotter is een mooi stuk gereedschap, maar ook een flinke aankoop met een paar verborgen kosten. Hier lees je wat zo'n machine kan, hoe de drie bekende merken verschillen en of je er een nodig hebt.

Wat een snijplotter anders doet dan een stansmachine

Een handmatige stansmachine werkt met mallen. Voor elke vorm koop je een mal, en die vorm heeft één vaste maat. Een snijplotter werkt met een klein mesje dat over het papier beweegt, gestuurd door een digitaal bestand. Zo kun je:

• elke vorm snijden die je kunt tekenen of downloaden, in elke maat
• titels maken in elk lettertype dat je op je computer hebt
• een foto of tekening laten uitsnijden langs de rand, met de functie print-then-cut: je print het eerst en de machine snijdt het daarna precies uit
• schrijven of tekenen met een pen in plaats van het mesje
• vinyl en strijkfolie snijden, voor stickers, labels en textiel

Wat een snijplotter meestal niet doet, is embossen. Reliëf met een embossingfolder blijft het terrein van de stansmachine. Ook dikke materialen zoals vilt, karton of dik leer snijdt een gewone stansmachine met stevige mallen vaak beter.

De stansmachine is snel en eenvoudig zodra je de mal hebt. De plotter is veel vrijer, maar je werkt via een scherm.

Cricut, Silhouette en Brother naast elkaar

Alle drie maken ze goede machines, en mensen zijn met elk merk tevreden. Het verschil zit vooral in de manier van werken.

Cricut heeft een paar lijnen. De kleinste is een compacte machine voor kaarten, labels en kleine stickers, met een smalle snijbreedte. De middelste is de allrounder voor papier, vinyl en strijkfolie. De grootste lijn heeft extra kracht en mesjes voor stof, dun hout en dikkere materialen. Je werkt in de app van het merk, op computer, tablet of telefoon, met een account. Let op: de mesjes, pennen en matten van de kleinste machine passen vaak niet op de grotere modellen, en andersom. Kies je later een grotere machine, dan moet je soms met accessoires opnieuw beginnen. Of je ook zonder internetverbinding kunt werken, verschilt per apparaat en versie van de app.

Silhouette maakt de Cameo, een machine met een snijbreedte van ongeveer 30 cm, geschikt voor vellen van 30,5 x 30,5 cm (12 x 12 inch). Er is ook een kleiner model, en een machine die naast snijden ook kan embossen en graveren. Je werkt vooral in het eigen ontwerpprogramma op de computer. Veel scrappers vinden de Cameo erg nauwkeurig bij fijne vormen en kleine details. Het programma heeft volgens veel gebruikers wel een iets langere leercurve.

Brother ScanNCut is het buitenbeentje: hij heeft een ingebouwde scanner en een aanraakscherm. Je legt een tekening, een stempelafdruk of een stuk designpapier op de mat, de machine scant het en snijdt de omtrek uit. Je hebt geen computer nodig om te beginnen, want er staan ontwerpen in het geheugen en je kunt bestanden via een USB-stick laden. Wie wel op een scherm wil ontwerpen, gebruikt de software of app van het merk. Nieuwere modellen herkennen de dikte van het materiaal en stellen het mesje zelf af. Met de juiste hulpmiddelen snijdt hij ook stof, wat hem populair maakt bij mensen die ook quilten of naaien.

Wat helpt bij het kiezen:

• Wil je vooral zonder computer werken en dingen scannen, dan past een ScanNCut.
• Wil je veel fijne, kleine vormen snijden en vind je een computerprogramma geen bezwaar, dan kijken veel scrappers naar een Cameo.
• Wil je werken vanaf je tablet of telefoon met een grote bibliotheek aan kant-en-klare projecten, dan ligt Cricut voor de hand.
• Maak je vooral kaarten en kleine dingen, dan is een klein model genoeg. Maak je pagina's van 30 x 30 cm, kies dan een machine die die breedte aankan.

Software en abonnementen: wat kost het echt?

De prijs van de machine is maar een deel. Reken ook op:

• Ontwerpen. Elk merk heeft een eigen winkel of bibliotheek met bestanden. Een deel is gratis, de rest koop je los of via een abonnement. Bij Cricut zit een deel van de lettertypen en afbeeldingen achter een betaald abonnement of moet je los kopen. Bij Silhouette geldt dat voor de ontwerpwinkel, en sommige functies van het programma zitten in een betaalde versie. Welke dat zijn, verandert met de tijd.
• Matten. De kleeflaag slijt. Er zijn matten met lichte, gewone en sterke kleefkracht: licht voor dun papier en vellum, gewoon voor cardstock, sterk voor dikkere materialen.
• Mesjes. Een bot mesje scheurt in plaats van te snijden. Houd een reserve in huis.
• Speciale materialen, zoals vinyl, strijkfolie en stickerpapier.

Het goede nieuws: je bent niet verplicht om ontwerpen van het merk te kopen. Er zijn veel gratis en betaalde SVG-bestanden, het gangbare bestandsformaat voor snijplotters. Controleer wel of jouw programma SVG kan openen: bij sommige programma's zit dat in een betaalde versie. Wil je wat je maakt ook verkopen, lees dan de licentie: niet elk gratis bestand mag je commercieel gebruiken. En je eigen lettertypen kun je meestal gewoon gebruiken.

Twijfel je, zoek dan vóór je koopt uit wat de gratis versie van de software kan. Dan weet je meteen of een abonnement voor jou nodig is.

Welke materialen kun je snijden?

Elke gangbare snijplotter snijdt:

• papier en cardstock, ook met structuur en glitter
• vellum, op een mat met lichte kleefkracht
• vinyl en strijkfolie
• stickerpapier en magneetvel
• dun karton en foam

Voor stof, vilt, leer, dun hout en dik karton heb je een zwaarder model of een speciaal mes nodig. Kijk daarvoor naar wat de fabrikant zelf noemt, want dat verschilt sterk per machine.

Een paar dingen die scrappers zelf ontdekken:

• Doe altijd eerst een proefsnede, ook bij papier dat je al kent. Twee soorten cardstock van hetzelfde gewicht kunnen anders snijden.
• Heel kleine tekst, onder ongeveer een halve centimeter, scheurt vaak. Kies een dikkere letter of maak hem groter.
• Blijven er stukjes aan het mes hangen of scheurt het papier, kijk dan of de mat nog plakt en of het mesje scherp is. Goedkoop, dun cardstock maakt ook veel uit.
• Buig na het snijden de mat van het papier af, in plaats van het papier van de mat te trekken. Dan krult het niet.

Is een snijplotter geschikt voor beginners?

Ja, als je het niet erg vindt om met software te werken. Het lastige zit zelden in de machine zelf, maar in het programma en in het vinden van de juiste instellingen per materiaal. Wie gewend is aan een tablet of computer, snijdt na een middag de eerste titels uit.

Toch is het goed om eerlijk naar jezelf te kijken. Ben je net begonnen met scrappen, dan weet je nog niet goed waar je behoefte ligt. Een plotter is vooral fijn als je vaak titels, labels of herhaalde vormen maakt, of als je ook buiten het scrappen dingen wilt snijden, zoals stickers of textiel.

Let ook op geluid en ruimte. Een plotter zoemt en ratelt, en heeft ruimte nodig voor de mat die voor en achter de machine uitsteekt.

Alternatieven zonder snijplotter

Je kunt prachtige pagina's maken zonder machine. Een paar manieren:

• Een scherp snijmes, een metalen liniaal en een snijmat. Voor titels print je een tekst in spiegelbeeld op de achterkant van je cardstock en snijd je hem met de hand uit.
• Een handmatige stansmachine met een paar veelzijdige mallen, zoals een alfabet en een set cirkels.
• Ponsen voor kleine vormen en hoeken.
• Kant-en-klare uitgestanste vormen die bij je papiercollectie horen.
• Letterstickers of gestempelde titels.
• Lenen of proberen. Veel scrapgroepen en hobbycafés hebben iemand met een plotter, en op een scrapmiddag kun je vaak even meekijken.

Dat laatste is misschien de beste tip. Snij een middag mee op de machine van een ander, en je weet meteen of je het werken via een scherm leuk vindt. Dan koop je met meer zekerheid, of je houdt het geld voor papier.