Scrapbooken met kinderen

Kinderen knippen, plakken en verzamelen al voordat ze het woord scrapbook kennen. Een treinkaartje, een mooi blad, een tekening van de dag: het moet allemaal ergens bewaard worden. Samen scrappen geeft dat een plek. Het is bovendien een hobby waarbij jij en je kind aan dezelfde tafel aan hetzelfde soort werk zitten, ieder op zijn eigen niveau.

Vanaf welke leeftijd kan het

Eigenlijk vanaf het moment dat een kind iets op papier kan drukken. Peuters van een jaar of twee kunnen stickers plakken, met dikke waskrijtjes tekenen en een stukje papier op een lijmplek leggen. Met een kinderschaar kunnen kinderen vanaf een jaar of drie onder toezicht de eerste knipjes maken.

Tot een jaar of vijf houd je het eenvoudig en kort. Knippen en lijmen gaat nog niet vanzelf, en de aandacht is na een kwartier vaak op. Verdeel het werk: jij knipt de foto's bij, je kind kiest waar ze komen en plakt ze vast.

Vanaf een jaar of zes kunnen kinderen zelf knippen, een paar woorden schrijven en een pagina indelen. Oudere kinderen willen vaak zelf bepalen hoe het eruitziet, en maken soms al hele verhalen bij hun foto's. Leeftijd is een richtlijn; je ziet zelf snel wat je kind aankan.

Veilige lijm, scharen en materialen

Voor jonge kinderen werkt een plakstift het best. Hij is schoon, droogt snel en laat zich makkelijk wegpoetsen. Witte knutsellijm is handig voor zwaardere dingen zoals karton of knopen, maar maakt dunner papier al snel nat en bobbelig. Dubbelzijdig plakband is voor oudere kinderen, omdat het lastig los te krijgen is als het verkeerd zit.

Let op met waardevolle foto's. Kinderlijm is meestal uitwasbaar en niet altijd zuurvrij, en kan op den duur een foto aantasten. Geef kinderen daarom afdrukken of kopieën om mee te werken, en houd originelen buiten bereik. Een foto die scheef of met een vingerafdruk in het boek komt, is dan geen ramp.

Bij scharen kies je voor jonge kinderen een kinderschaar met ronde punt. Snijmessen en papiersnijders zijn voor volwassenen. Blijf in de buurt zolang er geknipt wordt, en leg de scharen na afloop weg.

Een paar andere dingen om op te letten:

• Kleine onderdelen zoals pailletten, knoopjes en strasssteentjes horen niet bij kinderen onder drie, omdat ze ingeslikt kunnen worden.
• Nietjes aan de achterkant van een pagina kun je afplakken, zodat niemand eraan blijft haken.
• Een lijmpistool is niet voor kinderhanden.
• Dek de tafel af met een afwasbaar kleed of een oude krant, en houd een vochtige doek klaar voor lijm en glitter.

Die doek heb je zeker nodig bij confetti en glitter. Kinderen vinden het prachtig, maar reken erop dat je het nog maanden later tussen de kussens vindt.

Een eigen album

Kinderen die aan jouw album meewerken, merken al snel dat ze niet alles mogen. Een eigen boek lost dat op. Daarin bepalen zij wat er komt, ook als dat een foto van een vuilniswagen is of een pagina vol stickers zonder foto.

Kies iets stevigs dat tegen een stootje kan. Een schetsboek met dik papier of een ringband met losse vellen karton werkt prima. Een ringband heeft als voordeel dat een mislukte pagina eruit kan, en dat er makkelijk nieuwe bij komen.

Geef een kind een eigen doosje met een paar foto's, papier, stickers en wat het zelf verzameld heeft: kaartjes, servetjes, een zakje van de bakker. Kaartjes en labels van kleding of een strik van een cadeau doen het ook goed. Spreek af dat jij alleen helpt als je kind erom vraagt. Het boek wordt misschien niet mooi naar jouw maatstaf, maar het is wel echt van hen.

Een vakantiedagboek is een goede eerste stap. Neem een map met losse vellen, een plakstift, een schaar, wat stiften en een envelop voor de kaartjes mee. Een tekening of drie korte zinnen per dag is genoeg. Een vast moment, bijvoorbeeld na het eten, helpt om het vol te houden. Druk niet: een overgeslagen dag hoort erbij.

Wat ze ervan leren

Scrappen is meer dan bezig zijn. Knippen, scheuren, vouwen en kleine dingen precies neerleggen oefent de fijne motoriek: de kleine bewegingen van handen en vingers die ze ook nodig hebben om een potlood vast te houden. Ze kunnen er ook leren om langer bij één taak te blijven.

Minstens zo waardevol is het vertellen. Een pagina maken betekent kiezen wat belangrijk was, en dat in een volgorde zetten. Vraag bij elke foto wat er gebeurde, wie erbij was en wat het leukste was. Schrijf de antwoorden letterlijk op, of laat je kind het zelf doen zodra het kan schrijven. Een zin als "de eend at mijn brood op en toen moest ik huilen" is over twintig jaar goud waard.

Leg de nadruk op het maken, niet op het resultaat. Als een kind gefrustreerd raakt omdat het niet lukt zoals het wilde, zoek dan samen een oplossing. Een scheefgeknipte foto kan een nieuw kadertje krijgen, een vlek kan een bloem worden.

Kindermateriaal apart houden

Wie zelf scrapt, kent het: je mooiste designpapier is opeens in stukjes geknipt, en je dure stempelinkt zit op het tafelkleed. Houd daarom een aparte doos of lade met materiaal dat kinderen vrij mogen gebruiken.

Daar kan in:

• restjes papier en karton uit je eigen voorraad
• stickers die je zelf niet meer gebruikt
• een plakstift, een kinderschaar en een paar stiften
• gekleurd papier, vloeipapier en een perforator
• verzamelde kaartjes, labels, stukjes lint en knopen (voor oudere kinderen)

Berg je eigen spullen op een plek die kinderen niet zelf kunnen pakken. Dan hoef je tijdens het scrappen niet steeds nee te zeggen, en weet je kind precies wat wel mag. Je ruimt ook makkelijker op: alles van de kinderdoos gaat terug in de kinderdoos.

Simpele projecten voor een regenachtige middag

Je hoeft geen heel album te plannen. Een paar ideeën voor een middag binnen:

1. Een pagina over één dag. Druk drie of vier foto's van een uitje af, laat je kind ze kiezen en plakken, en schrijf er samen een paar zinnen bij.
2. Een handafdruk-kaart. Trek de hand van je kind om op stevig papier, knip hem uit en plak hem op een kaart of pagina. Doe het elk jaar, dan zie je de handen groeien.
3. Een kettingslinger van papier. Knip stroken van ongeveer 1,5 bij 20 cm, plak ze tot ringen in elkaar en gebruik een stukje als rand op een pagina.
4. Confetti maken met een perforator. Kinderen ponsen gekleurd papier en strooien de rondjes op een lijmplek. Goed voor de handjes, en een feestje om te doen.
5. Een pagina over iets wat ze verzamelen: schelpen, steentjes, kastanjes. Maak er een foto van en plak die in, met de vindplaats erbij.
6. Een "dit ben ik"-pagina met favoriet eten, beste vriend, lievelingskleur en een tekening van zichzelf. Herhaal hem elk jaar.

Houd de tijd kort, zeker bij jonge kinderen. Liever twintig minuten met plezier dan een uur met tranen.

Bewaar wat ze maken

Kinderpagina's zijn vaak vol en kwetsbaar, met dikke lagen lijm en stickers die loslaten. Leg ze in een hoesje of bewaar ze plat in een doos. Wil je ze ook later nog kunnen laten zien zonder dat het origineel slijt, scan dan de mooiste pagina's. In Scrappd kun je ze zo op een eigen plank zetten, zodat opa en oma kunnen meekijken.