Een scrapbook als cadeau maken

Een gekocht cadeau is snel vergeten. Een boek met jullie eigen foto's, kaartjes en woorden blijft liggen, wordt teruggepakt en later aan iemand anders laten zien. Je hoeft er geen ervaren scrapper voor te zijn. Wel helpt het om vooraf een paar keuzes te maken, zodat je niet de avond voor de verjaardag nog half aan het plakken bent.

Begin bij de ontvanger

Vraag je eerst af voor wie het is en waarom nu. Een jubileum vraagt om een ander boek dan een afscheid van een collega of een verjaardag van je moeder. Bij een jubileum ligt een tijdlijn voor de hand: van de eerste ontmoeting tot nu. Bij een afscheid gaat het eerder om wat iemand voor anderen betekende. Bij een verjaardag kun je kiezen voor één jaar uit iemands leven, of voor alles waar die persoon van houdt.

Kijk ook naar de smaak van de ontvanger, niet naar die van jou. Houdt je vriend niet van schattig, kies dan geen pastel met hartjes maar rustiger papier, kraft of donkere tinten. Houdt iemand van zeilen, van muziek of van reizen, dan heb je meteen een thema.

Een paar ideeën die vaak goed werken:

• jullie verhaal in volgorde van de tijd
• tien dingen die je aan iemand waardeert, met een pagina per ding
• een kaart met de plekken waar jullie elkaar ontmoetten, woonden of op vakantie gingen
• de liedjes die bij jullie horen, met een regel uit de tekst
• een paar pagina's over plannen en dromen voor later

Een vorm kiezen

De vorm bepaalt hoeveel tijd je kwijt bent en hoeveel er in past. Grofweg zijn er drie mogelijkheden.

Een mini-album is klein, vaak rond de 15 x 15 cm of nog kleiner, en snel te maken. Je kunt er een kant-en-klaar kaal albumpje voor gebruiken, maar het kan ook eenvoudig: vouw stroken stevig cardstock (dik, effen karton) dubbel, perforeer ze met een gewone perforator en rijg ze aan losse ringen. Met envelopjes, flapjes en tags erin past er verrassend veel. Foto's van 10 x 15 cm vullen zo'n pagina bijna helemaal, dus je hebt weinig versiering nodig.

Een explosion box is een doosje dat er van buiten gewoon uitziet. Til je het deksel op, dan vallen de wanden open en zie je foto's, kaartjes en kleine details. Het verrassingseffect maakt het geschikt voor een huwelijk, een geboorte of een verjaardag. In het midden is ruimte voor iets kleins, zoals een cadeaubon, een paar theezakjes of geld in een apart vakje. Er gaan minder foto's in dan in een album, dus kies de mooiste.

Een klassiek album, bijvoorbeeld in 30,5 x 30,5 cm (12 x 12 inch), geeft de meeste ruimte voor verhalen en grote foto's. Het is ook het meeste werk. Kies dit als je ruim de tijd hebt, of als het boek jaren moet meegaan, zoals bij een vijftigjarig huwelijk. Een tussenvorm is een album met insteekhoesjes, waarin je foto's en kaartjes in vakjes schuift en maar een deel versiert.

Foto's verzamelen zonder dat het uitlekt

Bij een verrassing zit de moeilijkheid vaak niet in het plakken, maar in het verzamelen. De foto's staan op de telefoon van de ontvanger, of bij familie die het misschien doorvertelt.

Een paar dingen die helpen:

• Begin bij wat je zelf hebt: je eigen telefoon, gedeelde albums, oude berichten en mails.
• Kies een of twee vertrouwelingen, zoals een broer of beste vriendin, en laat hen de rest regelen. Hoe minder mensen het weten, hoe kleiner de kans dat iemand zich verspreekt.
• Vraag om foto's met een smoes die klopt, zoals een fotoboek voor jezelf of een opruimactie van je telefoon.
• Laat bijdragen naar jouw mailadres of telefoon gaan, niet naar een groepsgesprek waar de ontvanger in zit.
• Bewaar alles in een doos of map op een plek waar de ontvanger niet komt, zoals bij een vriendin of op je werk.

Print meer foto's dan je nodig denkt te hebben. Niet alles blijkt te passen of mooi naast elkaar te staan, en het is fijn om te kunnen kiezen. Verzamel ook kleine dingen: een kaartje van jullie eerste concert, een bonnetje van een restaurant, een kaart die je ooit kreeg. Ze maken een pagina persoonlijker dan nog een foto.

Bijdragen van anderen

Bij een afscheid, een jubileum of een verjaardag met een rond getal is het mooi als anderen meeschrijven. Je kunt dat op twee manieren aanpakken.

De eenvoudigste: geef iedereen een kaartje of tag van hetzelfde formaat, met een envelop en een uiterste datum. Ze schrijven er een herinnering of wens op, en jij plakt de kaartjes in het boek of steekt ze in vakjes. Doordat het formaat vastligt, blijft het boek rustig, ook als het handschrift en de toon per persoon verschillen.

Meer werk, maar heel persoonlijk: laat elke vriend of familielid een eigen pagina maken met papier en stickers die jij meegeeft. Geef dan een vast formaat en een of twee kleuren op, anders wordt het een lappendeken. Reken erop dat niet iedereen op tijd is, en houd een paar reservepagina's achter de hand.

Vraag om korte, concrete herinneringen in plaats van algemene wensen. "Die keer dat we in de regen de verkeerde trein namen" zegt meer dan "je bent een geweldige vriendin".

Persoonlijke teksten schrijven

Veel mensen vinden de tekst lastiger dan de vormgeving. Toch hoeft het niet lang te zijn. Een paar regels per pagina is genoeg.

Schrijf zoals je praat. Noem wat er gebeurde, waar je was en wat je ervan onthield. Een grap die alleen jullie snappen mag er gewoon in. Zet er een datum of jaartal bij, zodat het boek over tien jaar nog te volgen is. Als je iets uitrekent, zoals het aantal dagen samen, vermeld dan ook op welke dag je dat telde.

Wat je niet hardop durft te zeggen, kun je verstoppen. Een envelopje met een brief, een tag achter een foto of een flapje dat je moet openvouwen maakt het boek tot iets om in te ontdekken. Losse briefjes zijn kwetsbaar; een doorzichtig hoesje beschermt ze tegen vingers en plakband.

Schrijf je tekst eerst op kladpapier, en neem hem pas over als je tevreden bent. Twijfel je over je handschrift, print de tekst dan op stevig papier, knip hem uit en plak hem op.

Hoeveel tijd moet je ervoor nemen

Dat hangt sterk af van de vorm en van hoeveel je versiert. Een eenvoudig mini-album met foto's en een paar teksten kan in een middag of avond klaar zijn. Een explosion box met veel kleine details kost al snel meerdere avonden. Een groot album vraagt, ook als je ervaring hebt, eerder weken dan dagen.

Reken het verzamelen niet mee als bijzaak. Op foto's van anderen wachten, alles afdrukken en kiezen kost vaak meer tijd dan het plakken zelf. Een werkbare planning ziet er ongeveer zo uit:

1. Zes tot acht weken van tevoren: thema en vorm kiezen, vertrouwelingen inlichten, om foto's en bijdragen vragen.
2. Drie tot vier weken van tevoren: foto's ordenen, afdrukken en materiaal klaarleggen.
3. Twee weken van tevoren: pagina's indelen en vastplakken, eerst de foto's, daarna de teksten en versiering.
4. De laatste week: kleine afwerking, de kaft, en een reservedag voor als er iets misgaat.

Leg je pagina's eerst los neer voordat je iets vastplakt. Schuif, kijk, en maak er eventueel een foto van, zodat je de indeling later terugvindt. Pas als het geheel klopt, gaat de lijm erop.

Het overhandigen

Een explosion box of 3D-element past niet in een envelop, dus geef het in een stevige doos. Geef het boek liefst zelf, zodat je erbij bent als het opengaat. Wil de ontvanger het later ook op een andere manier bewaren, dan kun je de pagina's na afloop scannen. Een scan op je plank in Scrappd is een reservekopie voor als het origineel ooit beschadigd raakt.

Het hoeft niet perfect te zijn. Een scheve foto of een doorgestreept woord laat juist zien dat jij het gemaakt hebt.