Een meerjarendagboek bijhouden: elke dag een paar regels

Een gewoon dagboek vraagt elke avond een lege pagina. Een meerjarendagboek vraagt maar een paar regels. En terwijl je die schrijft, lees je erboven wat je precies een jaar eerder op dezelfde dag deed. Dat kleine verschil maakt het voor veel mensen het eerste dagboek dat ze echt volhouden.

Wat is een meerjarendagboek

In een meerjarendagboek heeft elke datum één pagina. Op die pagina staan drie, vijf of tien kleine vakjes onder elkaar, één voor elk jaar. Op 14 maart schrijf je dit jaar in het bovenste vak. Volgend jaar sla je dezelfde pagina open en schrijf je in het vak eronder, met je oude tekst er pal boven.

Het boek heeft dus geen jaartal op de kaft. Je begint wanneer je wilt, op elke datum, en je schrijft het jaartal zelf in de vakjes. Na een jaar ben je weer bij je beginpagina en loop je het boek opnieuw door, tot alle vakken vol zijn.

Omdat elke dag maar één pagina heeft, is een vijf- of tienjarendagboek niet per se veel dikker dan een gewoon dagboek met een pagina per dag. De vakjes worden alleen kleiner naarmate er meer jaren op een pagina moeten.

Er zijn ook varianten. Sommige boeken zetten twee dagen op een pagina en hebben daardoor nog kleinere vakjes. Andere hebben per jaar extra pagina's, bijvoorbeeld een maandoverzicht, een vrije pagina voor wat niet in het vakje paste, of een pagina om aan het eind van het jaar terug te blikken.

Drie, vijf of tien jaar: waar begin je

Ervaren schrijvers geven bijna allemaal hetzelfde advies: begin niet meteen met tien jaar als je nog nooit een dagboek hebt volgehouden. Een driejarig of vijfjarig boek is een kleinere belofte, en je merkt sneller of het bij je past.

Een paar dingen om op te letten bij het kiezen:

• Ruimte per dag. Hoe meer jaren, hoe minder regels per dag. In een tienjarendagboek zijn dat er vaak maar twee of drie, in een driejarig boek meestal wat meer. Schrijf je groot, kies dan minder jaren of een groter formaat.
• Gewicht. Een dik tienjarendagboek met harde kaft is zwaar en past niet makkelijk in een tas. Het is een boek voor op het nachtkastje.
• Plat openvallen. Veel meerjarendagboeken zijn genaaid maar vallen niet vlak open, zeker in het begin en het eind van het boek. Leg dan een ander boek onder de kant met de minste pagina's, zodat je recht kunt schrijven.
• Papier en pen. Het papier is vaak dun om het boek hanteerbaar te houden. Gebruik je een vulpen, probeer dan eerst een paar woorden op een achterpagina. Een gelpen of fijne balpen geeft het minste doordrukken.
• Feestdagen. Geïmporteerde boeken vermelden soms feestdagen van een ander land. Niet erg, maar wel goed om te weten.

Wil je eerst testen zonder een boek te kopen, dan kan dat ook in een gewoon notitieboek. Geef elke pagina een datum en verdeel hem met een liniaal in vakken. Of neem een ringband met losse bladen, dan bepaal je zelf hoeveel jaren je doet.

Een veelgehoorde tip: kies een boek dat je mooi vindt. Je pakt het elke dag, jarenlang. Een boek waar je aan gehecht raakt, laat je minder snel liggen.

Wat schrijf je in een paar regels

De kleine ruimte is geen beperking maar het hele idee. Je hoeft geen verhaal te schrijven, alleen een spoor achter te laten. Probeer niet alles te vangen, kies één ding.

Wat er goed in past:

• wat je deed: een werkdag, een wandeling, een verjaardag
• iets kleins dat je anders vergeet: een zin van je kind, een grap aan tafel
• het weer, de eerste narcis in de tuin, de eerste nacht met de verwarming aan
• hoe je je voelde, in een paar woorden
• wat je las, kookte of keek
• hoe je sliep of hoe het met je gezondheid ging

Een handige gewoonte is om de dag bovenaan in een paar trefwoorden samen te vatten, of één woord te omcirkelen. Zo vind je later snel terug in welk jaar iets gebeurde.

Sommige mensen schrijven 's ochtends over de dag ervoor. Dat werkt goed als je 's avonds te moe bent, en met een nacht ertussen weet je vaak beter wat er echt toe deed.

Laat het ook een beetje van jou zijn. Een klein stickertje, een streepje washi tape (decoratieve papiertape) of een tekeningetje in de kantlijn mag, zolang je de vakjes voor de jaren erna vrijhoudt. Voor echt plakwerk is een meerjarendagboek te dun.

Combineren met een gewoon dagboek of planner

Een meerjarendagboek is geen vervanging voor alles. Een lange reis, een moeilijke week of een dag vol gedachten past niet in drie regels. Daarom houden veel mensen er een tweede boek naast.

Een paar combinaties die goed werken:

• Meerjarendagboek plus journal. In het kleine boek komen de feiten, in een gewoon dagboek of journal de gedachten en gevoelens. Wil je ze koppelen, zet dan in het vakje een verwijzing, zoals "zie journal".
• Meerjarendagboek plus planner. Afspraken, boodschappen en taken horen in de planner. Zo blijft het meerjarendagboek over je leven gaan en niet over je takenlijst.
• Meerjarendagboek plus plakboek. Kaartjes, verpakkingen en foto's gaan in een apart boek of scrapbook. Het meerjarendagboek blijft dan plat en past jaren in de kaft.

Een goede regel: schrijf hetzelfde nooit op twee plekken. Geef elk boek een eigen taak, dan voelt het niet als dubbel werk.

Wat doe je als je dagen mist

Je gaat dagen missen. Iedereen die een meerjarendagboek bijhoudt, heeft lege vakjes. Het verschil tussen wie doorgaat en wie stopt, zit vooral in hoe je met die gaten omgaat.

• Laat ze leeg. Een leeg vakje is geen fout. Het boek gaat gewoon door, en morgen staat er weer een vakje voor je klaar.
• Vul niet krampachtig in. Wie een week achterloopt en alles wil inhalen, raakt snel ontmoedigd. Schrijf hooguit de dagen die je je nog herinnert, en begin weer bij vandaag.
• Houd het klein. Eén regel is genoeg. Zelfs "rustige dag, niets bijzonders" telt.
• Kies vaste momenten. Wie niet dagelijks lukt, kan alleen bijzondere dagen vastleggen: verjaardagen, feestdagen, de eerste schooldag. Ook dan heb je na een paar jaar mooie vergelijkingen.
• Begin gewoon weer. Je kunt na maanden stilte op elke pagina verder.

Soms is een jaar zo zwaar dat je de oude pagina's even niet wilt zien, bijvoorbeeld na een verlies. Dan mag het boek een tijd dicht. Het blijft liggen tot je er weer klaar voor bent.

Waarom terugkijken zo leuk is

Het mooiste van een meerjarendagboek merk je pas in het tweede jaar. Je slaat de pagina open en daar staat het: wat je vorig jaar deed, waar je je zorgen over maakte, hoe klein je kind toen nog was.

Je ziet dingen die je in een gewoon dagboek nooit zou opmerken. Dat je elk voorjaar rond dezelfde week verkouden wordt. Dat de appelboom het ene jaar eerder bloeit dan het andere. Dat de zorg van vorig jaar nu nauwelijks nog een gedachte waard is. Soms vind je toevalligheden: twee jaar op rij op dezelfde dag een kaartje van dezelfde vriendin.

En je ziet wat er hetzelfde bleef. Dat is net zo waardevol als wat veranderde.

Na drie of vijf jaar heb je een klein boek dat een stuk van je leven samenvat, dag voor dag. Een boek dat je bewaart, en dat je over twintig jaar nog steeds wilt openslaan.