Gedroogde bloemen en blaadjes in je journal of album

Een viooltje uit de tuin, een blad van de boswandeling, het bloemetje uit het bruidsboeket. Natuur op een pagina geeft iets wat papier niet kan: het is echt. Het is ook kwetsbaar. Met een paar gewoontes blijft het mooi en gaat de rest van je boek er niet onder lijden.

Welke bloemen en blaadjes geschikt zijn

Plat is je beste vriend. Bloemen met dunne, open blaadjes drogen netjes en liggen later vlak op de pagina. Denk aan viooltjes, vergeet-mij-nietjes, boterbloemen, madeliefjes, kleine anemoontjes, fijne grassen, varenblaadjes en losse bloemblaadjes.

Dikke bloemhoofden zoals rozen, pioenen of een tulp in zijn geheel zijn lastiger. Ze worden ongelijk droog, houden lang vocht vast en maken je boek bol. Pluk ze uit elkaar en pers de blaadjes los, of kies een knopje in plaats van de volle bloem.

Pluk op een droge dag, als de dauw eraf is en de bloem net open is. Een natte of al uitgebloeide bloem wordt bruin en slap. En pluk in de natuur alleen wat je mag plukken: in natuurgebieden en bermen staan soms beschermde soorten. Je eigen tuin, een bos bloemen van de markt of een boeket dat je kreeg, is altijd veilig.

Bloemen persen in een boek

De eenvoudigste methode is ook de beste. Je hebt een dik, zwaar boek nodig dat je een tijdje kunt missen, en papier dat vocht opneemt.

1. Leg een vel vloeipapier, keukenpapier of ongeglansd printpapier op een pagina van het boek. Bakpapier werkt ook en plakt niet aan de bloem, maar neemt geen vocht op.
2. Leg de bloemen erop zonder dat ze elkaar raken. Vouw de blaadjes zoals je ze later wilt zien, dat kan nu nog.
3. Leg er een tweede vel papier overheen en sluit het boek.
4. Zet er nog wat zwaars bovenop: een paar andere boeken of een strijkijzer dat niet aanstaat.
5. Laat het als richtlijn een tot drie weken liggen op een droge plek, tot de bloemen papierachtig zijn. Vervang het papier na een paar dagen als het vochtig aanvoelt.

Het papier is belangrijk. Zonder tussenlaag lekt het vocht in de bladzijden van het boek en kunnen die vlekken krijgen. Gebruik dus geen boek dat je dierbaar is.

Wie vaker perst, kan een bloemenpers maken of kopen: twee plankjes met schroeven op de hoeken en lagen karton en vloeipapier ertussen. Het principe is hetzelfde, alleen gelijkmatiger en sneller. Er zijn ook methodes met de magnetron of het strijkijzer. Die zijn snel, maar de kans dat je bloem verbrandt of verkleurt is groter. Probeer het eerst met een bloem waar je niet aan gehecht bent.

Is hij echt droog

Dit is het moment waarop het vaak misgaat. Een bloem die van buiten droog lijkt, kan in het hart nog vocht bevatten. Dat merk je pas als hij een paar weken in je album zit.

Een goed droge bloem voelt papierachtig aan, buigt niet meer slap door en voelt niet koel aan tegen je huid. Twijfel je, laat hem dan nog een week liggen. Dat kost niets, terwijl een te vroeg geplakte bloem je een pagina kan kosten.

Blijft de kleur behouden

Eerlijk antwoord: niet helemaal. Elke gedroogde bloem verandert van kleur. Sommige worden lichter, andere donkerder of wat bruiniger. Blauw, paars en geel houden het in de regel het langst. Rood wordt vaak donker, wit en roze kunnen vergelen of bruin worden.

Een paar dingen helpen wel:

• Snel drogen. Hoe sneller het vocht eruit is, hoe meer kleur je overhoudt. Ververs het papier op tijd.
• Donker bewaren. Licht is de grootste vijand van kleur. Een album dat dicht in de kast staat, houdt het langer mooi dan een journal dat open op de vensterbank ligt.
• Accepteren. Dat zachte, verbleekte uiterlijk past juist bij een vintage of natuurlijke pagina. Veel scrappers vinden het mooier dan de felle verse kleur.

Wil je per se de oorspronkelijke kleur vastleggen, maak dan een foto van de verse bloem en plak die ernaast.

Vastzetten zonder dat ze breken of verschuiven

Gedroogde bloemen zijn bros. Elke keer dat je het boek open- en dichtslaat, wrijven ze tegen de tegenoverliggende pagina. Kies daarom een manier die bij je boek past.

• Een dun laagje lijm. Smeer de lijm op de pagina, niet op de bloem, en leg de bloem er voorzichtig in. Een lijm die helder opdroogt, werkt het best. Dikke klodders laten vlekken achter.
• Transparante tape. Een strookje over de steel houdt een bloem op zijn plek zonder dat je hem helemaal hoeft in te lijmen. Washi tape (dun Japans plakband van papier) kan ook, mooi als je de tape juist wilt laten zien.
• Een venstertje. Snijd een rondje of rechthoek uit je pagina, plak aan beide kanten transparante tape of folie over het gat en leg de bloem ertussen. Zo kun je hem van twee kanten bekijken. Teken de snijlijn met potlood, niet met pen, zodat je hem kunt weggummen zonder het papier te beschadigen.
• Zelfklevende folie of lamineren. Leg de bloemen op de plakkant van een stukje boekenkaftfolie en leg er een tweede stuk overheen, met een rand van een centimeter of twee. Ze kunnen dan niet meer verschuiven en breken nauwelijks. Een gelamineerd bloemetje in een uitgesneden venster is ook een fijne oplossing voor een kaart.
• Een laag vernis of decoupagelijm erover. Dat verstevigt de bloem en geeft een glanzend, bijna gelamineerd uiterlijk. Dat werkt goed op een boekenlegger of een omslag, maar het is wel definitief.
• Een envelopje of zakje. Voor de echte breekbare dingen, zoals een rozenblad uit een boeket, is een klein envelopje van pergamijn of een doorzichtig zakje in je album het veiligst. Je kunt het eruit halen en bekijken zonder dat het tegen andere pagina's schuurt.

Een tip die veel verschil maakt: leg een vel vloeipapier of dun transparant papier tegenover de pagina met bloemen. Dan wrijven ze niet tegen de volgende spread.

Natuurlijk materiaal en zuur

Bloemen en bladeren zijn geen archiefmateriaal. Plantenresten bevatten zuren en lignine, de stof die papier ook laat vergelen. Na verloop van jaren kunnen ze verkleuren en vlekken achterlaten op het papier eronder.

Voor je journal is dat meestal geen probleem. Het hoort bij het karakter. Voor een album met foto's is het verstandig om wat afstand te houden.

• Laat bloemen geen foto's raken. Plak ze naast de foto, niet erop of eronder.
• Zet ze liefst op een apart stukje cardstock (stevig, dik papier) dat als buffer dient.
• Leg harde of puntige dingen, zoals schelpen of takjes, zo dat ze de foto's niet kunnen krassen als je het album dichtdoet.
• Kies voor de rest van de pagina zuurvrij papier en fotoveilige lijm, zoals je dat altijd doet.

Schimmel en rot voorkomen

Schimmel komt bijna altijd door vocht: in de bloem zelf of in de ruimte waar je boek staat.

• Plak alleen wat helemaal droog is. Een bloem die nog vocht bevat, gaat in een gesloten boek rotten of schimmelen.
• Verse bloemen of besjes horen niet in een album. Ook dikke stelen, zaaddozen en vlezige blaadjes niet, tenzij ze grondig gedroogd zijn.
• Bewaar je boek op een droge plek met een gelijkmatige temperatuur. Niet in een vochtige kelder of op een koude zolder.
• Kijk af en toe tussen je bladzijden. Zie je witte of groene pluisjes, haal de bloem er dan meteen uit en laat de pagina luchten. Kleine beestjes, zoals boekenluis, houden ook van plantenresten.

Liever geen echte bloem? Scan of print hem

Soms is een echte bloem gewoon geen goed idee. In een album dat generaties mee moet, bij foto's die je niet wilt riskeren, of in een boek dat vaak in handen wordt genomen.

Leg de geperste bloem dan op de glasplaat van je scanner, met een wit of zwart vel erover. Het resultaat is verrassend gedetailleerd: je ziet elk nerfje. Die scan kun je afdrukken op mooi papier, uitknippen en plakken zoals elk ander plaatje. Je kunt hem ook verkleinen, herhalen of als achtergrond gebruiken.

Een foto van de verse bloem werkt net zo goed, en heeft het voordeel dat de kleur klopt. Zo heb je het beste van twee werelden: de echte bloem veilig in een envelopje, en het beeld vrij op de pagina.

Een paar ideeën om mee te beginnen

• Een herbariumpagina: één soort per pagina, met de naam, de datum en waar je hem vond in je eigen handschrift erbij.
• Een seizoenspagina met wat je in een maand uit de tuin of van een wandeling meeneemt.
• Het bloemetje uit een trouw- of rouwboeket in een venster naast de kaart van die dag.
• Zelfgemaakt papier: gedroogde bloemblaadjes tussen twee lagen dun theezakjespapier geplakt geeft een licht doorschijnend vel met eigen karakter.

Begin met een paar viooltjes uit de tuin en een dik boek. Over een paar weken weet je precies hoe ze uitpakken.