Stempels schoonmaken en bewaren zodat ze lang meegaan

Een goede stempel gaat jaren mee, als je hem een beetje verzorgt. Inkt die opdroogt in de fijne lijntjes, stof op een clear stamp of een kussen dat uitdroogt, zijn de dingen die een afdruk vlekkerig maken. Het schoonmaken zelf is gelukkig simpel. Het gaat vooral om de juiste volgorde en een paar dingen die je beter niet doet.

Eerst leegstempelen

Voordat je ook maar iets nat maakt: stempel de rest van de inkt eruit op een vel kladpapier. Twee of drie keer drukken is genoeg tot er nauwelijks nog iets afkomt. Daarmee haal je het grootste deel van de inkt weg, en dat scheelt schoonmaakwerk. Bewaar die kladvellen, want ze zijn soms mooi genoeg voor een achtergrond.

Maak je stempel daarna het liefst meteen schoon, terwijl de inkt nog nat is. Opgedroogde inkt zit veel vaster in de groefjes. Vooral bij fijne, gedetailleerde stempels loont dat.

Gebruik je de stempel straks weer met dezelfde kleur, dan hoeft schoonmaken niet elke keer. Te vaak en te hard poetsen slijt een stempel ook.

Clear stamps en rubberstempels schoonmaken

Clear stamps zijn de doorzichtige stempels van fotopolymeer of siliconen, die je op een acrylblok plakt. Rubberstempels zitten vaak op hout of foam. Voor beide werkt de basis hetzelfde:

1. Stempel leeg op kladpapier.
2. Spoel de stempel onder lauw water, met een druppel afwasmiddel.
3. Wrijf zachtjes met je vingertoppen of een zacht tandenborsteltje door de lijnen.
4. Spoel na en dep droog met een katoenen doek die niet pluist.
5. Laat helemaal drogen voordat je hem opbergt.

Gebruik geen keukenpapier of wc-papier. Die laten vezeltjes achter, en vooral op een clear stamp blijven die hangen.

Een stempel op hout mag niet in het water liggen. Het hout kan opzwellen of loslaten van het rubber. Veeg hem af met een vochtige doek en laat hem goed drogen.

Veel scrappers gebruiken een schoonmaakmatje: een sponsachtige mat, of een zeemleren doekje, dat je nat maakt en waar je de stempel overheen wrijft. De inkt komt uit de groefjes, en het matje vangt de kleur op zonder dat het aan je vingers of andere stempels komt. Een stukje kneedgum werkt ook verrassend goed om oude inkt uit fijne details te halen.

Permanente en plakkerige inkt

Niet elke inkt gaat eraf met water. Sneldrogende, permanente inkt, gemaakt voor glanzend papier, acetaat of stof, vraagt om een speciale stempelreiniger die bij dat soort inkt hoort. Gebruik die liefst niet keer op keer op zachte clear stamps, want permanente inkt en de bijbehorende reiniger kunnen het materiaal op den duur aantasten. Kies voor clear stamps zo nodig een reiniger die voor clear stamps bedoeld is.

Inkt voor embossing, die lang plakkerig blijft, verwijder je het makkelijkst direct na gebruik.

Alcohol is geen goed idee voor rubber. Het kan het rubber uitdrogen en broos maken.

Werken zelfgemaakte reinigers en babydoekjes

Ja, tot op zekere hoogte. Een zelfgemaakte reiniger in een sprayflesje is goedkoop en voor gewone, waterbasis inkt prima. De meeste recepten zijn een variatie op hetzelfde:

• gedestilleerd water als basis
• een klein scheutje mild zeepje, zoals babyshampoo of afwasmiddel
• eventueel een paar druppels glycerine, die het rubber soepel zou houden

Spuit op de stempel, wrijf over een doek of schoonmaakmatje en laat drogen. Scrappers die dit jaren doen, zeggen dat hun stempels er goed bij blijven. Of glycerine op lange termijn echt verschil maakt, weet niemand zeker. Voor permanente inkt is zo'n mengsel meestal niet sterk genoeg.

Babydoekjes zijn handig voor tussendoor, bijvoorbeeld als je snel van kleur wisselt. Kies doekjes zonder alcohol en zonder lotion, en gebruik ze niet als enige methode. Na een paar keer doekjes is een sopje met water en zeep goed om de laatste resten en een eventueel laagje eruit te halen.

Verkleurde clear stamps: is dat erg

Nee. Veel inkten laten een lichte kleur achter in een clear stamp, vooral donkere tinten en sommige pigmentinkten. Dat is geen vuil maar een vlek in het materiaal, en het heeft geen invloed op de afdruk. Je kunt de stempel daarna gewoon met een andere kleur gebruiken, zolang hij schoon is.

Wat wel opvalt: een verkleurde stempel is iets lastiger op zijn plek te zetten, omdat je minder goed door het motief heen kijkt. Wil je de verkleuring zo klein mogelijk houden, maak de stempel dan direct na gebruik schoon. Helemaal wit krijg je hem meestal niet meer.

Clear stamps die niet meer plakken

Een clear stamp blijft aan je acrylblok kleven door het materiaal van de stempel zelf, niet door een lijmlaag. Plakt hij niet meer, dan zit er meestal stof, pluis, inktresten of vet van je vingers op.

• Was de stempel met lauw water en een druppel afwasmiddel, en laat hem aan de lucht drogen.
• Maak ook het acrylblok schoon. Een vet of stoffig blok houdt niets vast.
• Kijk of je blok krassen heeft. Bewaar blokken daarom niet los tussen scherpe spullen.
• Werkt het nog niet, maak de stempel dan heel licht vochtig voordat je hem op het blok zet. Dat helpt tijdelijk.

Pak clear stamps vast aan de randen, niet aan de plakkant. Dan blijven ze langer schoon.

Stempels opbergen in mapjes, dozen of lades

De belangrijkste regel voor clear stamps: donker, koel en plat. Het zijn kunststof stempels, en zonlicht en warmte maken ze op den duur geel, broos of krom. Een vensterbank of een plank in de zon is dus geen goede plek.

Leg clear stamps na gebruik terug op het doorzichtige dragervel waar ze op zaten. Dan raken ze geen stof en zie je direct of er een ontbreekt. Mapjes en hoesjes om in te bewaren zijn er in allerlei vormen:

• Insteekhoezen in een ringmap: je bladert erdoorheen als door een album, en het neemt weinig ruimte in. Een fotohoes met vier vakjes houdt kleine losse stempels bij elkaar.
• Platte doosjes of dvd-hoesjes: stevig en goed stapelbaar.
• Lades: handig voor rubberstempels op hout, die je beter rechtop of plat naast elkaar zet dan op een stapel.

Sorteer op thema, zoals bloemen, teksten, achtergronden en feestdagen. Of op merk en daarna op thema, als je weet welke set je zoekt. Bewaar stempels met bijpassende stansmesjes bij elkaar in hetzelfde hoesje. Een tabje of een afdruk van de stempels voorop het mapje helpt bij het zoeken, zonder dat je alles open hoeft te maken.

Losse rubberstempels zonder blok kun je op elektrostatisch foam zetten. Dat neemt minder ruimte in dan houten blokken, maar alleen als je stempels schoon zijn, anders hecht het foam niet meer.

Stempelkussens bewaren en opnieuw inkten

Bewaar stempelkussens plat, en kijk wat het merk adviseert. Pigmentkussens bewaar je meestal met de inkt naar boven, terwijl sommige dye-inkten, zoals distress ink, juist ondersteboven worden bewaard zodat de inkt aan het oppervlak blijft. Op hun kant kan de inkt naar één kant zakken of opdrogen, en dan krijg je ongelijke of vage afdrukken. Doe het deksel na gebruik altijd goed dicht, en zet ze uit de zon.

Wordt de afdruk bleek of vlekkerig, dan is het kussen droog. Vul het bij met navulinkt van hetzelfde merk en dezelfde kleur:

1. Druppel een paar druppels verspreid over het kussen, niet allemaal op één plek.
2. Wrijf de inkt uit met de achterkant van een lepeltje of de dop van het flesje.
3. Laat het even intrekken en maak een proefafdruk.
4. Te bleek, dan nog een paar druppels erbij. Liever twee keer weinig dan één keer te veel.

Een overvol kussen geeft dikke, vlekkerige afdrukken en kan gaan lekken. Met navulinkt kun je ook stempelkussens zonder inkt zelf vullen, in je eigen kleuren.

Zet je stempelkussens dicht bij je stempels en houd een vast plekje vrij voor je schoonmaakspullen. Dan duurt opruimen een minuut, en ligt alles klaar voor de volgende keer.