Pagina's delen zonder de privacy van je kinderen te schaden

Een pagina over de eerste schooldag, het verjaardagsfeest of een zondag op het strand. Je bent er trots op en wilt hem laten zien. Maar op die pagina staan je kinderen, met hun namen, hun school en soms een stukje van wat er in huis speelt. Met een paar keuzes vooraf kun je delen wat je wilt, zonder meer prijs te geven dan nodig.

Wat zet je liever niet op een pagina die je deelt?

Een scrapbookpagina vertelt meer dan een losse foto. Dat is precies de kracht ervan, maar bij delen ook het risico. Loop een pagina na op deze dingen voor je hem openbaar laat zien:

• Achternamen. Een voornaam is meestal genoeg, en soms is ook die niet nodig.
• De naam of het logo van de school, de sportclub of de opvang. Denk ook aan schoolshirts en naambordjes op de foto.
• Je adres, huisnummer, straatnaambord of een kenteken op de achtergrond.
• Geboortedatum in combinatie met volledige naam.
• Vaste plekken en tijden: elke woensdag naar zwemles bij dat ene bad, zegt een vreemde meer dan je denkt.
• Foto's in bad, in zwemkleding of in pyjama, en momenten waarop een kind verdrietig of boos is. Voor je eigen album zijn ze dierbaar, voor een openbare pagina niet.

Een goede vuistregel: twijfel je, laat het dan weg. Een pagina wordt er zelden minder mooi van.

Gezichten afschermen: is een sticker genoeg?

Veel scrappers plakken een hartje, ster of bloemetje over het gezicht van een kind, op papier of digitaal. Dat is een prima gebaar, maar het werkt alleen als je het gezicht echt bedekt. Een klein stickertje over de ogen laat vaak genoeg zien om iemand te herkennen: de vorm van het gezicht, de mond, het haar.

Wil je een gezicht afschermen, doe het dan zo:

• Bedek het hele gezicht met iets dat niet doorschijnt. Geen vellum of transparante sticker.
• Kies bij een digitale pagina een stevige vervaging of een egaal vlak, geen lichte waas. Bewaar de bewerkte versie apart van het origineel, zodat je nooit per ongeluk het verkeerde bestand deelt.
• Het eenvoudigst is een foto zonder gezicht. Een kind van achteren, handjes die iets vasthouden, voeten in het zand of een schaduw vertellen vaak net zo veel.

Sommige scrappers maken twee versies van een pagina: een met de echte foto voor het album en een met een neutrale foto of afgeschermd gezicht om te laten zien. Bij papieren pagina's kun je de foto voor het fotograferen even vervangen door een vel papier of een andere foto.

Deel ook liever een kleiner beeld van de hele pagina dan een scherpe close-up van één foto. Een pagina met meerdere foto's, papier en tekst is als los portret minder bruikbaar.

Journaling en persoonlijke gegevens privé houden

Het gaat vaak niet om de foto, maar om wat je erbij schrijft. Journaling is het hart van je pagina, en daarin staan juist de persoonlijke dingen: een ziekenhuisopname, ruzie op school, een moeilijke periode thuis, hoe je kind zich voelde. Dat zijn verhalen voor je kind en je familie, niet voor vreemden.

Een paar manieren om ze te bewaren zonder ze te delen:

• Schrijf je journaling op een kaartje achter een flapje, in een envelopje of op de achterkant van een foto. Op de gedeelde foto zie je dan alleen de voorkant.
• Fotografeer de pagina zonder het journalingblok, of leg er tijdelijk iets overheen.
• Bewaar brieven aan je kinderen voor later in een apart deel van het album dat je nooit laat zien.

Bedenk ook dat je kind later zelf meeleest. Wat nu schattig of grappig lijkt, kan een tiener liever niet online terugvinden.

Toestemming vragen aan wie op de foto staat

Wie op je pagina staat, heeft er ook iets over te zeggen. Bij volwassenen is dat simpel: vraag het. Sommige mensen vinden het geen enkel probleem, anderen zouden het vreselijk vinden om zichzelf online te zien.

Bij andermans kinderen beslissen de ouders. Staan er vriendjes, neefjes of klasgenoten op een foto, vraag dan hun ouders of je de pagina mag delen. Krijg je geen toestemming, of kun je het niet vragen, scherm dan namen en gezichten af of deel de pagina niet.

Je eigen kinderen worden groter. Vanaf een jaar of zeven, acht begrijpen kinderen vaak al ongeveer wat delen betekent, dus vraag het ze gewoon. Mag deze pagina op internet? Welke foto liever niet? Zo laat je zien dat hun beeld ook van henzelf is. Oudere kinderen en tieners hebben er vaak uitgesproken meningen over, en die verdienen gewicht.

Stuur je pagina's rechtstreeks naar familie of deel je ze in een besloten groep, vraag dan ook of ze ze niet zelf verder delen.

Wat zeggen de regels?

Naast fatsoen is er een juridische kant. Een herkenbare foto of een naam is een persoonsgegeven. Deel je je pagina's met familie en vrienden, dan valt dat meestal onder de huishoudelijke uitzondering van de AVG, de Europese privacywet. Zet je ze voor iedereen zichtbaar online, dan valt dat volgens het Europese Hof van Justitie in de regel niet meer onder die uitzondering, en gelden de gewone privacyregels wel.

Daarnaast geeft het portretrecht in de Auteurswet iemand zeggenschap over een foto waarop hij herkenbaar is. Hij kan zich verzetten tegen openbaarmaking als hij daar een redelijk belang bij heeft, bijvoorbeeld omdat de foto hem in verlegenheid brengt.

Bij jonge kinderen beslissen de ouders of voogden, en ook voor je eigen kinderen weeg je hun belang mee. In 2020 bepaalde de rechtbank Gelderland dat een grootmoeder foto's van haar kleinkinderen van Facebook en Pinterest moest halen, omdat de moeder daar geen toestemming voor had gegeven.

Vraagt iemand om een foto of pagina te verwijderen, doe dat dan, ook als je er zelf niets verkeerds in ziet.

Wat AI en scrapers met online foto's doen

Wat openbaar online staat, kan door anderen worden opgeslagen. Dat gebeurt niet alleen met de hand. Programma's die het internet afstruinen, scrapers, verzamelen grote hoeveelheden foto's, bijvoorbeeld om AI-systemen te trainen of voor gezichtsherkenning. Ook sommige platforms gebruiken wat er geplaatst wordt voor hun eigen AI, afhankelijk van hun voorwaarden.

Je kunt dat niet volledig voorkomen, maar wel het risico verkleinen:

• Deel minder openbaar en meer met een kleine, bekende groep.
• Deel een beeld van de hele pagina in een lagere resolutie, niet de losse foto's in volle scherpte.
• Let op locatiegegevens. Een foto die met een telefoon is gemaakt, bevat vaak de plek waar hij genomen is. Veel grote platforms halen die gegevens weg bij het plaatsen, maar niet elke dienst doet dat, en bij het rechtstreeks versturen van een bestand blijven ze vaak staan. Zet de locatie in je camera-app uit voor foto's van je pagina's, of verwijder de gegevens voor je deelt.
• Lees bij een nieuwe dienst of app wat er met je foto's gebeurt, en of je kunt kiezen dat ze niet voor AI-training worden gebruikt.

Een kleine, besloten kring is minder kwetsbaar dan een open netwerk. Maar helemaal zonder risico is niets wat online staat.

Privé bewaren en alleen delen wat je wilt

Niet elke pagina hoeft gezien te worden. Veel ervaren scrappers maken pagina's die ze nooit online zetten, juist omdat er mensen op staan die dat niet zouden willen, of omdat het verhaal te persoonlijk is. Die pagina's zijn vaak de dierbaarste van het hele album.

Een paar gewoontes die helpen:

• Maak van privé de standaard. Bewaar scans en foto's van je pagina's in een omgeving die alleen voor jou is, en kies per pagina bewust of je hem deelt en met wie.
• Deel met een kleine kring wat over je kinderen gaat, en openbaar vooral pagina's over dingen: een reis, een seizoen, je tuin, een techniek die je wilde uitproberen.
• Wil je je werk laten zien als scrapper, kies dan een pagina waarop de opbouw en het materiaal de hoofdrol spelen. Andere scrappers zijn vooral benieuwd naar hoe je het gemaakt hebt.

Scrappd is gemaakt om je boeken privé te bewaren en alleen te delen wat jij wilt.

En dan het belangrijkste: het fysieke album op de plank blijft het veiligste plekje van allemaal. Daar mogen de volledige namen, de grappige badfoto's en de lange verhalen gewoon staan, voor de mensen voor wie ze bedoeld zijn.

Dit is een algemene uitleg en geen juridisch advies. Twijfel je, vraag dan eerst toestemming aan de mensen op de foto, of raadpleeg een jurist.