Paginahoezen: welk plastic is veilig voor je foto's

Een pagina in een doorzichtige hoes ziet er af uit. Het is ook de manier waar veel ervaren scrappers na jaren van proberen bij blijven: weinig beschermt een afgemaakte layout zo makkelijk. Maar plastic is niet zomaar plastic. Het ene hoesje houdt je foto's jarenlang schoon, het andere wordt plakkerig en laat sporen achter op wat erin zit. Het verschil zit in een paar letters op de verpakking.

Waarom je paginahoezen gebruikt

Een paginahoes, ook wel page protector of insteekhoes genoemd, doet meer dan er netjes uitzien.

• Hij houdt vingerafdrukken, stof en koffiespetters van je foto's.
• Losgeraakte stukjes, zoals een kaartje of een embellishment (een versiering zoals een knoop of een stukje chipboard), vallen niet uit het album maar blijven op hun plek.
• Twee pagina's die tegenover elkaar liggen raken elkaar niet direct. Zo kan inkt of lijm van de ene pagina niet afgeven op de andere.
• Je kunt pagina's makkelijk verschuiven, toevoegen of naar een ander album verhuizen, zeker in een ringband.

Bij een album met vaste pagina's zonder hoezen kun je een vel zuurvrij tussenpapier tussen de pagina's leggen. Dat beschermt ook, maar minder goed tegen vingers en stof.

Polypropyleen, polyester en pvc

Drie soorten plastic kom je het vaakst tegen. Twee daarvan zijn prima, één niet.

Polypropyleen (PP) is het meest gebruikte plastic voor scrapbookhoezen. Het is stabiel, geeft niets af, is soepel en betaalbaar. Het is wel iets minder helder dan polyester.

Polyester (PET), vaak verkocht onder de merknaam Mylar, is het helderst en het stevigst. Musea en archieven gebruiken het om losse documenten en foto's in te bewaren. Het is wel duurder, en het kan statisch worden, waardoor stof en losse stukjes eraan blijven kleven.

Polyetheen (PE) is zachter en wat doffer. Je vindt het vooral in fotohoesjes, negatiefhoezen en zakjes. Ook dat is veilig.

Pvc is de boosdoener. Het is van zichzelf hard en wordt soepel gemaakt met weekmakers. Die stoffen kunnen na verloop van tijd uit het plastic komen en aantasten wat erin zit: foto's verkleuren, de hoes wordt plakkerig en soms blijft de foto aan het plastic vastzitten. Normen voor fotoveilige opbergmaterialen sluiten pvc daarom uit. Veel goedkope showmappen, oude fotoalbums en documenthoezen van vroeger zijn van pvc gemaakt.

Hoe herken je een veilige hoes?

Op de verpakking van hoezen die voor scrapbooking of foto's zijn gemaakt, staat bijna altijd van welk plastic ze zijn. Let op deze punten:

• De naam van het plastic: polypropyleen, polyester of polyetheen, of de afkortingen PP, PET en PE.
• De vermelding pvc-vrij, of in het Engels PVC-free.
• Een vermelding dat het materiaal de PAT heeft doorstaan. De Photographic Activity Test (ISO 18916) is een internationale test die nagaat of een opbergmateriaal reageert met fotografisch materiaal. Dat is het sterkste bewijs dat iets fotoveilig is.
• Het recyclecijfer in het driehoekje, als het erop staat: een 3 betekent pvc, een 5 polypropyleen, een 1 PET en een 2 of 4 polyetheen.

Staat er niets op? Dan helpen je neus en je handen. Pvc heeft vaak die typische geur van een nieuw opblaasbadje of een douchegordijn, voelt wat vettig of rubberachtig aan en is erg slap. Polypropyleen ruikt naar niets en knispert een beetje als je het buigt. Twijfel je, gebruik zo'n hoes dan voor iets anders dan je foto's.

Het woord archief op een verpakking zegt weinig: het is geen beschermde term. En zuurvrij gaat over papier en karton, niet over plastic. Bij een hoes telt welk plastic het is, niet of er zuurvrij op staat.

Hoezen voor afwijkende formaten

De gangbare maten zijn hoezen voor 30,5 x 30,5 cm (12 x 12 inch) en voor 21,6 x 27,9 cm (8,5 x 11 inch), en daarnaast hoezen in A4 en de kleinere albummaten. Voor pocket scrapbooking bestaan hoezen met vakjes in allerlei indelingen, bijvoorbeeld vier of zes vakken per pagina.

Past iets niet, dan zijn er een paar handige oplossingen:

• Knip een grote hoes doormidden en gebruik de helft als halve pagina tussen twee volle pagina's. De open kant werk je af met een strookje washi tape langs de rand. Gebruik geen nietjes in de buurt van foto's, want die kunnen gaan roesten.
• Stop een lange strook in een hoes en naai met de naaimachine een naad langs de zijkant. Zo heb je een smal vakje op maat; het overschot knip je eraf.
• Houd bij het kiezen van een album rekening met de hoezen: elk merk heeft zijn eigen gaatjespatroon. Veel 30,5 x 30,5-hoezen passen in albums van verschillende merken, maar niet altijd.
• Voor losse dingen die te groot zijn, zoals een poster of een hele krant, is een hoes in een groter formaat of een platte map ernaast beter dan vouwen.
• Kleine, dikke dingen zoals een munt of een speldje passen in een klein polypropyleen zakje dat je op de pagina vastzet.

Let er bij een eigen oplossing op dat je hetzelfde veilige plastic gebruikt. Een strookje pvc-tape of een oud showmapje maakt de rest van je zorgvuldigheid ongedaan.

Sluiten ze foto's niet te luchtdicht af?

Die zorg hoor je vaak, en hij is begrijpelijk. Toch is een paginahoes geen afgesloten zak: de bovenkant of zijkant is open, en lucht kan er gewoon langs. Voor droge pagina's in een normale kamer is dat geen probleem. Stabiele plastics zoals polypropyleen en polyester geven zelf niets af, dus er hoopt zich ook niets op.

Het wordt pas een risico als er vocht in de hoes terechtkomt. Een pagina die nog vochtig is van lijm, verf of inkt, of een album dat in een vochtige kelder of zolder staat, kan in plastic langer nat blijven dan in de open lucht. Daar kan schimmel van komen. Laat pagina's dus helemaal drogen voor je ze in een hoes schuift, en bewaar je albums op een droge plek met een stabiele temperatuur.

Bij gewone foto's geldt nog iets: druk ze niet te strak in een hoes die net te klein is. Een hoes die precies past of een beetje ruimte heeft, is beter dan een die spant.

Oude hoezen vervangen

Vroeger was pvc heel gewoon in fotoalbums, en ook de zelfklevende magneetalbums met plakpagina's onder een folie zijn berucht. Heb je oude albums of mappen, kijk ze dan eens kritisch na. Tijd om te vervangen is het als:

• de hoes plakkerig, vettig of troebel aanvoelt;
• het plastic geel is geworden of ruikt;
• je ziet dat foto's aan het plastic vastzitten of er een afdruk in het plastic achterblijft;
• de hoes scheurt bij de gaatjes, zodat de pagina zakt.

Haal pagina's en foto's er voorzichtig uit. Zit een foto vast, trek dan niet: dat is een klus voor een rustige middag en een eigen aanpak. Schuif wat loskomt in nieuwe hoezen van polypropyleen of polyester. Gooi de oude hoezen weg, of gebruik ze hooguit nog voor stempels of materiaal dat geen foto is.

Ben je toch alles aan het herschikken, dan is dit ook een goed moment om je pagina's te scannen. Dan heb je ze nog als een hoes ooit tegenvalt.