Achter met je album: moet je alles op volgorde scrappen?

Het begint vaak onschuldig. Een drukke maand, een verhuizing, een zieke ouder. Je pakt het later wel op. En dan staat er ineens een jaar aan foto's te wachten, of drie, en elke keer dat je het album openslaat zie je vooral wat er nog niet in staat.

Je bent niet de enige. Bijna elke scrapper loopt ergens op achter, en veel van hen hebben een manier gevonden om er weer plezier in te krijgen. Het begint met één vraag: moet het eigenlijk wel op volgorde?

Chronologisch of niet

Op volgorde scrappen heeft echte voordelen. Je album leest als een boek, van de eerste bladzijde tot de laatste. Je ziet meteen welke periodes nog ontbreken. En voor een babyalbum of een jaaralbum is het vaak gewoon de logische vorm.

Maar er zit ook een valkuil in. Wie per se bij het begin wil starten, loopt vast op het eerste jaar waar weinig foto's van zijn, of op een periode die je liever nog niet ziet. Ondertussen gebeuren er nu dingen die je wilt vastleggen, en die moeten wachten. Daar komt de achterstand meestal vandaan.

Veel ervaren scrappers vinden daarom dat je het mag loslaten. Scrap wat je raakt, wanneer het je raakt. Een foto waar je bij blijft hangen, een verhaal dat je net weer te binnen schoot, een thema dat bij een kit of een uitdaging past. De volgorde regel je later.

Een middenweg werkt voor veel mensen het best. Kies per album:

• een jaaralbum of kinderalbum mag op volgorde, maar dan met losse bladen
• een reisalbum of een album over één onderwerp vul je wanneer je wilt
• oude familiefoto's krijgen een eigen album, los van de rest

Het heden bijhouden en het verleden inhalen

De grootste fout is alles tegelijk willen inhalen. Dan raakt het heden ook achter, en wordt de stapel alleen maar groter.

Draai het om. Zorg eerst dat je het heden bijhoudt, maar dan licht. Een paar foto's per week in een pocketalbum, een kort zinnetje op een kaartje erbij, klaar. Een reis scrap je het liefst vlak na thuiskomst, als alles nog vers is. Zo groeit de achterstand in elk geval niet verder.

Het verleden werk je af in vaste, kleine blokken. Bijvoorbeeld:

• elke week een uur voor een oud jaar
• of afwisselend: de ene scrapmiddag van nu, de volgende van vroeger
• of per maand één oude gebeurtenis, en de rest van de tijd is vrij

Maak een lijstje van wat je nog wilt doen, per jaar of per gebeurtenis, en streep af wat klaar is. Dat voelt goed, en het laat zien dat je opschiet.

Wat het inhalen veel makkelijker maakt: een agenda of kalender waarin je kort noteert wat jullie deden. Wie dat bijhoudt, weet later nog wanneer de taart werd aangesneden en waarom iedereen op die foto zo moe kijkt. Met de datums van je foto's erbij is dat genoeg om een oude maand terug te halen.

En gun jezelf tijd bij moeilijke periodes. Sommige verhalen kun je pas later goed vertellen, als je er wat verder vanaf staat. Dat is geen achterstand, dat is gewoon wachten op het juiste moment.

Sneller werken zonder dat het minder mooi wordt

Snelheid zit zelden in haast. Het zit in minder beslissingen per pagina. Een paar dingen die echt schelen:

1. Herhaal een layout, de opbouw van een pagina. Kies een paar vaste indelingen die je mooi vindt, bijvoorbeeld één grote foto met twee kleinere, een titel en een kort stukje tekst. Een sketch, een schets van een pagina-indeling, helpt daarbij.
2. Gebruik één papierlijn voor een hele reeks pagina's. Je hoeft niet steeds opnieuw te kiezen, en je album krijgt er rust door.
3. Werk in partijen. Print de foto's voor tien pagina's in één keer. Snijd alle achtergronden in één keer. Maak een paar basispagina's tegelijk en vul ze later met foto's.
4. Zet een timer. Een half uur per pagina, en als de wekker gaat is hij klaar. Je zult merken dat een pagina die af is, meer oplevert dan een perfecte pagina die op tafel blijft liggen.
5. Probeer hooguit één nieuwe techniek per pagina. Al het andere doe je zoals je het kent.
6. Gebruik pocketpagina's voor drukke maanden. Foto's en kaartjes in hoesjes, zonder lijm en zonder ingewikkelde opbouw.

Voor de echt grote gaten kun je ook kiezen voor een gedrukt fotoboek. Geen volledige layouts, wel de mooiste foto's met een paar regels tekst. Dan staat dat jaar in elk geval op de plank, en je kunt er later altijd een paar pagina's met de hand aan toevoegen.

Is het erg als je niet alles vastlegt?

Nee. Echt niet. Een album hoeft niet compleet te zijn om waardevol te zijn. Niemand bladert over twintig jaar door je boek en telt welke weken ontbreken. Ze kijken naar wat er wel staat.

Een album is geen archief. Het archief zijn je foto's, netjes bewaard in mappen of dozen. In het album komt wat je wilt vertellen. Dat mag een selectie zijn, en dat mogen ook de kleine dingen tussendoor zijn in plaats van elke verjaardag.

Helpt het, laat dan een paar periodes bewust vallen. Kies per jaar de vijf verhalen die je echt wilt bewaren en laat de rest rusten. Dat is geen opgeven, dat is kiezen.

Foto's niet twee keer gebruiken

Wie door elkaar scrapt, loopt het risico dezelfde foto twee keer te gebruiken, of een foto te vergeten. Een eenvoudig systeem voorkomt dat.

Voor digitale foto's:

• zet wat je nog wilt gebruiken in een map Nog te scrappen, en haal het eruit zodra het op een pagina staat
• of geef gebruikte foto's een kleurlabel of trefwoord in je fotoprogramma
• of houd een lijstje bij met per pagina de datum en de foto's die erop staan

Voor afdrukken werkt een doos met twee vakken: nog te doen en gebruikt. Wie graag zeker is, zet met potlood een klein stipje op de achterkant van een gebruikte foto.

Soms is twee keer gebruiken trouwens prima. Heb je meerdere kinderen met elk een eigen album, dan mag een foto van allebei in allebei. En een oude foto opnieuw scrappen, jaren later en met een ander verhaal, kan juist heel mooi zijn.

Een album later in volgorde zetten

Het mooie van niet op volgorde scrappen: je kunt alles later alsnog op zijn plek zetten, als je er van tevoren rekening mee houdt.

• Kies een album met ringen of schroeven, of een ander systeem met losse bladen. Dan schuif je een pagina gewoon tussen de andere.
• Zet op elke pagina een datum, desnoods klein op de achterkant met potlood. Dan weet je later precies waar hij hoort.
• Houd een overzicht bij van je album, op papier of in een spreadsheet, met een regel per pagina en lege regels voor wat nog moet komen. Zo zie je wat er ontbreekt en welke pagina's naast elkaar komen.
• Scrap je digitaal en laat je boeken drukken, wacht dan met drukken tot een jaar of thema compleet genoeg is, of print losse pagina's die je in een ringband zet.

Er is ook een andere aanpak, die sommige scrappers bewust kiezen: een pagina met oude foto's komt in het album van het jaar waarin je hem maakte, niet van het jaar van de foto. Je album wordt zo een verslag van wat je bezighield, en dat vertelt ook een verhaal.

Gewoon beginnen

Kies vandaag één ding: een recente foto die je raakt, of één oude gebeurtenis van je lijstje. Maak er een pagina van, zet de datum erop en leg hem in het album. Het album wordt niet in één keer bijgewerkt, maar pagina voor pagina.